10.000 метрийн өндөрт...
2020 оны 02 сарын 19
Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоо 10.000 маск оёж, үнэ төлбөргү…
2020 оны 02 сарын 19
ХЭРЭВ ТА ЖИНХЭНЭ УДИРДАГЧ БОЛ УДИРДЛАГЫН ШИРЭЭНД СУУХ ЁСТОЙ
2020 оны 02 сарын 19
Хайрыг түгээгч LHAMOUR
2020 оны 02 сарын 18
ХИЛЧИД  БОЛ ИХ  ДИПЛОМАТЫН БОДЛОГОД ХӨТӨЛСӨН  БАГА ДИПЛОМАТУ…
2020 оны 02 сарын 17
А.Шинэбаярын гэр бүл "Хайрын Баасан гараг"-т нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 17
Хавдар судлалын хамт олон "Хайрын Баасан гараг"-т нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 17
Т.Дамдиндоржийн гэр бүл "Хайрын Баасан гараг"-т нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 17
Бэкигийн гэр бүл "Хайрын Баасан гараг"-т нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 17
"Хайрын Баасан гараг"-т А.Чингүүний гэр бүл нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 17
Жүжигчин Э.Ууганбаярын гэр бүл "Хайрын Баасан гараг"-т нэгдл…
2020 оны 02 сарын 07
"Хайрын Баасан гараг"-т залуу гэр бүлүүд нэгдсээр байна
2020 оны 02 сарын 07
"Хайрын Баасан гараг"-т төмс Зоригоогийн гэр бүл нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 04
"Хайрын Баасан гараг"-т жүжигчин О.Тэмүүжин, Г.Нарансолонго …
2020 оны 02 сарын 04
Сүхбаатар, Дорнод аймгийн 1000 гаруй залууст амжилттай Соёлы…
2020 оны 01 сарын 27
Сургууль, цэцэрлэгийг гуравдугаар сарын 2 хүртэл амраах шийд…
2020 оны 01 сарын 24
Дэлхийн эмэгтэйчүүдийн 30 дахь удаагийн чуулганы бүртгэл эхэ…
2020 оны 01 сарын 24
Грек улс түүхэндээ анх удаа эмэгтэй ерөнхийлөгчтэй боллоо
2020 оны 01 сарын 23
“БҮҮВЭЙН ДУУ”-НЫ ЗОХИОГЧ Н.ХАЛЗАА БУУРАЙД МЭХ-НЫ ХҮНДЭТ ТЭМД…
2020 оны 01 сарын 22
Коронавирусын халдвартай холбоотой ТЕГ-аас мэдээлж байна
2020 оны 01 сарын 22
МЭХ Сүхбаатар, Дорнод аймагт "Соёлыг түгээнэ"
2020 оны 01 сарын 22
МЭХ-ны “Соёлыг түгээе” үндэсний аян Нийслэл хотод эхэллээ
2020 оны 01 сарын 21
МЭХ-ны аймаг, нийслэлийн салбар зөвлөлийн тэргүүнүүдийг чада…
2020 оны 01 сарын 20
МЭХ ЭЭЛЖИТ БУС ЧУУЛГАН ЗАРЛАЖ ШИНЭЧИЛСЭН ДҮРМЭЭ БАТАЛЛАА
2020 оны 01 сарын 18
Манлайлагч эмэгтэйчүүд Бангкокт чуулна
2020 оны 01 сарын 17
БҮЖИН-гийн “Чимээгүй хашгираан” үр дүнгээ өгч эхэллээ
2020 оны 01 сарын 16
ДЭЛХИЙН ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН ЧУУЛГАН 30 ЖИЛИЙН ОЙН ХҮРЭЭНД
2020 оны 01 сарын 16
“МОНГОЛЫН ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН ХОЛБОО”-НЫ УЛААНБААТАР ХОТЫН САЛБАР…
2020 оны 01 сарын 15
УЛААНБААТАР ХОТЫН НАЛАЙХ ДҮҮРГИЙН САЛБАР ЗӨВЛӨЛ
2020 оны 01 сарын 14
МУГЖ Самбуугийн Боорой: УРЛАГИЙН АЛТАН ТАЙЗНАА МӨНХӨД ЭГШИГЛ…
2020 оны 01 сарын 13
Үндсэн хууль баталсны 28 жилийн ой тохиож байна
2020 оны 01 сарын 13
Алдарт эхийн одонгийн материалыг өнөөдрөөс авч эхэллээ
2020 оны 01 сарын 13
ХАЛГАЖ НЯЦАХЫГ МЭДЭХГҮЙ ХАМТДАА ТУУЛЖ БУЙ ТЭДНИЙ АМЬДРАЛ
2020 оны 01 сарын 13
"Соёлыг түгээе" аян Завхан аймагт амжилттай хэрэгжлээ
2020 оны 01 сарын 13
Хөвсгөл аймагт "СОЁЛЫН ДОВТОЛГОО-2" аян амжилттай зохион бай…
2020 оны 01 сарын 10
Тэтгэврийн зээлийг тэглэхээр боллоо
2020 оны 01 сарын 10
МЭХ-ны "Соёлыг түгээе" аяныхан Хөвсгөлөөс Завханыг зорилоо
2020 оны 01 сарын 10
Хүн өөрөөрөө бахархах, омогших үе ирдэг
2020 оны 01 сарын 10
Амралтын өдрүүдэд цас орно
2020 оны 01 сарын 10
Хөвсгөл аймагт МЭХ "Соёлыг түгээж" байна
2020 оны 01 сарын 09
Өнөө маргаашдаа ихэнх нутгаар цас орж, хүйтний эрч чангарна
2020 оны 01 сарын 09
  ХӨГЖЛИЙГ БҮТЭЭХ, БҮТЭЭХИЙН ТӨЛӨӨ АЖИЛЛАХ ХҮМҮҮС НЬ ЗАЛУУЧУ…
2020 оны 01 сарын 09
МЭХ-ны "Соёлыг түгээе" аяныхан Эрдэнэтээс Хөвсгөлийг зорилоо
2020 оны 01 сарын 08
ХЯЗГААР НУТГИЙН "ДАРГА" МАЛЧИН
2020 оны 01 сарын 08
МЭХ “СОЁЛЫН ДОВТОЛГОО-2” ТӨСӨЛ, “СОЁЛЫГ ТҮГЭЭЕ” ҮНДЭСНИЙ АЯН…
2020 оны 01 сарын 07
ДЭМБ-аас шалтгаан нь тодорхойгүй уушгины хатгалгаа өвчнөөс с…
2020 оны 01 сарын 06
ТЭД ХАЙРЛАГДАХ ЭРХТЭЙ
2020 оны 01 сарын 06
АРХИНЫ ХЭРЭГЛЭЭГ БУУРУУЛАХ, ЭРҮҮЛЖИХ, ЭМГЭГ ЗАН ҮЙЛИЙГ ХАЛАХ…
2020 оны 01 сарын 03
МЭХ-НЫ ТӨЛӨӨЛӨЛ СОЛОНГОСЫН ПУСАН ХОТЫН ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН БАЙГУУ…
2020 оны 01 сарын 02
Урлангийн Уранбилэг
2020 оны 01 сарын 02
МЭХ ЭЭЛЖИТ БУС ЧУУЛГАН ЗАРЛАЖ ШИНЭЧИЛСЭН ДҮРМЭЭ БАТАЛЛАА
2020 оны 01 сарын 18
МЭХ-ны “Соёлыг түгээе” үндэсний аян Нийслэл хотод эхэллээ
2020 оны 01 сарын 21
МЭХ-НЫ ТӨЛӨӨЛӨЛ СОЛОНГОСЫН ПУСАН ХОТЫН ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН БАЙГУУ…
2020 оны 01 сарын 02
Ж.Цогтсугар: МЭХ-ны “АРХИГҮЙ БАЯРЫН ШИРЭЭ” уриалга бидний 20…
2019 оны 11 сарын 27
ДЭЛХИЙН ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН ЧУУЛГАН 30 ЖИЛИЙН ОЙН ХҮРЭЭНД
2020 оны 01 сарын 16
МЭХ “СОЁЛЫН ДОВТОЛГОО-2” ТӨСӨЛ, “СОЁЛЫГ ТҮГЭЭЕ” ҮНДЭСНИЙ АЯН…
2020 оны 01 сарын 07
АРХИНЫ ХЭРЭГЛЭЭГ БУУРУУЛАХ, ЭРҮҮЛЖИХ, ЭМГЭГ ЗАН ҮЙЛИЙГ ХАЛАХ…
2020 оны 01 сарын 03
Хөвсгөл аймагт "СОЁЛЫН ДОВТОЛГОО-2" аян амжилттай зохион бай…
2020 оны 01 сарын 10
“БҮҮВЭЙН ДУУ”-НЫ ЗОХИОГЧ Н.ХАЛЗАА БУУРАЙД МЭХ-НЫ ХҮНДЭТ ТЭМД…
2020 оны 01 сарын 22
"Хязгаар нутгийн дарга малчин" Баян-Өлгий аймгийн Бугат сум…
2019 оны 11 сарын 20
МЭХ-ны Ерөнхийлөгч Б.Оюунгэрэлийг КОЙКА-гийн суурин төлөөлөг…
2019 оны 11 сарын 18
Нэг хүн 5000 аян
2019 оны 12 сарын 24
Ч.Сосормаа: Нийгмийн хөгжил, шинэчлэл гэдэг цаг хугацаа, тэм…
2019 оны 11 сарын 21
“АЖЛЫН БАЙР-ДАРАМТГҮЙ ОРЧИН” хэлэлцүүлэг өрнөлөө
2019 оны 11 сарын 19
Улаанбаатар зонта клуб монголын эмэгтэйчүүдийн холбоотой хам…
2019 оны 11 сарын 22
МЭХ-ны гүйцэтгэх захирал А.Алтанчимэг “Соёлыг түгээгч” Б.Нар…
2019 оны 11 сарын 18
Г.Угалзцэцэг: МЭХ-ны "Алунгоо" шагналын эзэн болсон нь нэр т…
2019 оны 11 сарын 18
МЗЭ-ийн шагналт Зохиолч Б.Сарантуяа АЛУНГОО ЭХИЙН ДОМОГ СУРГ…
2019 оны 11 сарын 20
С.Гантогоо: Залуусаа “Аз”-тай байхыг хүсвэл Хөдөлмөрлө
2019 оны 11 сарын 18
ХАЛГАЖ НЯЦАХЫГ МЭДЭХГҮЙ ХАМТДАА ТУУЛЖ БУЙ ТЭДНИЙ АМЬДРАЛ
2020 оны 01 сарын 13
Ж.Цогтсугар: МЭХ-ны архины эсрэг тэмцэх санаачилга нь Монгол…
2019 оны 11 сарын 18
Том тэрэгний жолооч бүсгүйчүүд баяраа тэмдэглэлээ
2019 оны 12 сарын 28
  ХӨГЖЛИЙГ БҮТЭЭХ, БҮТЭЭХИЙН ТӨЛӨӨ АЖИЛЛАХ ХҮМҮҮС НЬ ЗАЛУУЧУ…
2020 оны 01 сарын 09
Дохио!!!: Өнөөдөр Хэнтийн хойд, Дорнодын баруун хэсгээр цаса…
2019 оны 11 сарын 22
Архичдыг угждаг газрууд
2019 оны 11 сарын 28
СЭРЭМЖЛҮҮЛЭГ: Амралтын өдрүүдэд зургаан иргэн осгож нас барж…
2019 оны 11 сарын 19
Урлангийн Уранбилэг
2020 оны 01 сарын 02
Хүчирхийллийн эсрэг "ОйлГОЁ ХҮНдэлье" аяны хүрээнд Төрийн ор…
2019 оны 11 сарын 21
"Соёлыг түгээгч"-ид батламжаа гардан авлаа
2019 оны 12 сарын 25
МУГЖ Самбуугийн Боорой: УРЛАГИЙН АЛТАН ТАЙЗНАА МӨНХӨД ЭГШИГЛ…
2020 оны 01 сарын 13
Монгол бүсгүй онгоцонд хүний амь аварчээ
2019 оны 11 сарын 19
УЛААНБААТАР ХОТЫН НАЛАЙХ ДҮҮРГИЙН САЛБАР ЗӨВЛӨЛ
2020 оны 01 сарын 14
Архангай аймагт өрх толгойлсон иргэдийг дэмжих "Гэгээн ирээд…
2019 оны 11 сарын 22
МЭХ 2020 онд Архитай тэмцэн ажиллана
2019 оны 12 сарын 28
БҮЖИН-гийн “Чимээгүй хашгираан” үр дүнгээ өгч эхэллээ
2020 оны 01 сарын 16
Дэлхийн эмэгтэйчүүдийн 30 дахь удаагийн чуулганы бүртгэл эхэ…
2020 оны 01 сарын 24
Хөвсгөл аймагт МЭХ "Соёлыг түгээж" байна
2020 оны 01 сарын 09
"Алунгоо" шагналд нэр дэвших оны шилдэг эмэгтэйчүүдийн бүртг…
2019 оны 11 сарын 18
"Монгол бахархлын өдөр" тохиож байна
2019 оны 11 сарын 27
“МОНГОЛЫН ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН ХОЛБОО”-НЫ УЛААНБААТАР ХОТЫН САЛБАР…
2020 оны 01 сарын 15
Манлайлагч эмэгтэйчүүд Бангкокт чуулна
2020 оны 01 сарын 17
МЭХ-ны аймаг, нийслэлийн салбар зөвлөлийн тэргүүнүүдийг чада…
2020 оны 01 сарын 20
Амралтын өдөр ажиллах өрх, дүүргийн эмнэлгийн цагийн хуваарь
2019 оны 12 сарын 28
МЭХ-ны "Соёлыг түгээгч" СТА, жүжигчин Б.Одончимэг батламжаа …
2020 оны 01 сарын 02
ТЭД ХАЙРЛАГДАХ ЭРХТЭЙ
2020 оны 01 сарын 06
Алунгоо цомын эзэд тодорлоо
2019 оны 12 сарын 23
МЭХ Сүхбаатар, Дорнод аймагт "Соёлыг түгээнэ"
2020 оны 01 сарын 22
МЭХ-ны Ерөнхийлөгч Б.Оюунгэрэл 407 дугаар хорих ангийн шинэ …
2019 оны 12 сарын 30
МЭХ-ны "Соёлыг түгээе" аяныхан Эрдэнэтээс Хөвсгөлийг зорилоо
2020 оны 01 сарын 08
Сургууль, цэцэрлэгийг гуравдугаар сарын 2 хүртэл амраах шийд…
2020 оны 01 сарын 24

ХЭЗЭЭ Ч ГАНХАХГҮЙ ХОС БАГАНА

ХЭЗЭЭ Ч ГАНХАХГҮЙ ХОС БАГАНА

“Бид 30 жил ханилан суухдаа бараг ам муруйж үзээгүй ээ. Манай гэрт хэрүүл, зодоон гэж огт байхгүй. Хүүхдүүд минь ч хоорондоо маргалддаггүй байх. Миний дэргэд маргалдаж болохгүй гэсэн “ҮНДСЭН ХУУЛЬ” манай гэрт үйлчилдэг. 11 хүүхэд тээж, төрүүлэхдээ хань бид хоёр нэг удаа ч хүнээс гуйж, зовлонтой мэтээр амьдарч байгаагүй. Нэгийг нь ч төрүүлэхгүй гэж бодож үзээгүй. Бурхнаас ирсэн бэлэг гэж хүлээн авдаг” хэмээн ярих эгэл даруухан ээжийг Ц.Цолмонтуяа гэдэг. Тэрээр Эрдэнэт үйлдвэрийн Авто тээврийн байгууллагад жижүүр хийдэг бөгөөд хань Г.Мөнхбаттайгаа 21 насандаа гэр бүл болж өдгөө 6 хүү, 5 охины эцэг эх болжээ.

Өнөө цагт ихдээ найман хүүхэдтэй айл л байдаг байх гэсэн төсөөлөлтэй явсан би анх удаа 11 хүүхэдтэй айлд зочилсон юм. Гэхдээ тус айлын дөрвөн том нь тусдаа гарсан тул долоон хүүхэдтэйгээ биднийг угтсан Эрдэнэт хотын өнөр айлд саатсан тэмдэглэлээ сийрүүлэн уншигч олондоо хүргэе.

Юун түрүүнд хүүхдүүдийг нь нэрээр нь жагсааж бичмээр санагдав. Учир нь анх удаа өнөр өтгөн айлд зочилсон сэтгүүлч би хүү, охиных нь тоог гаргах гэж нэлээд будилсан. Гэрийн эзэгтэй маань ч өөрөө будилсан шүү...

Хүүхдүүдийг нь жагсаавал:

1. Ууган хүү М.Батмөнх 28 настай, Эрдэнэт хотод хувиараа бизнес эрхэлдэг.

2. Удаах хүү М.Батсайхан Улаанбаатар хотын 97-р сургуульд багш.

3. Дараагийн хүү М.Гантөмөр Улаанбаатар хотод хувиараа бизнес эрхэлдэг.

4. Том охин М.Солонго Эрдэнэт хотын ресторанд ажилладаг.

5. Удаах охин М.Мөнхтуяа ШУТИС-ийн нэгдүгээр курсын оюутан.

6. Дунд хүү М.Ганболд Эрдэнэт хотын Наран цогцолбор сургуулийн 11-р ангийн сурагч.

7. Удаах охин М.Болоржин Эрдэнэт хотын Наран цогцолбор сургуулийн 8-р ангийн сурагч

8. Дунд охин М.Анужин Эрдэнэт хотын Наран цогцолбор сургуулийн 6-р ангийн сурагч

9. Отгон охин М.Отгонжаргал Эрдэнэт хотын Наран цогцолбор сургуулийн 3-р ангийн сурагч

10. Удаах хүү М.Мөнх-Ирээдүй Эрдэнэт хотын Наран цогцолбор сургуулийн 2-р ангийн сурагч

11. Отгон хүү М.Түмэнбаяр 5 настай

Дөрвөн том нь тусдаа гарсан болохоор Цагаан сар юм уу зун л бөөнөөрөө цуглардаг гэнэ. Г.Мөнхбат  гуайнх Орхон аймгийн “Улаан толгой” гэх газарт дотроо худагтай нэлээд том хашаа байшинтай. Хавар ажлынхаа хажуугаар нарийн ногоогоо үрслүүлдэг бөгөөд тэндээ зусаж, намар ногоогоо хураасныхаа дараа хүүхдүүдтэйгээ төвийн байшиндаа ирдэг. “Одоо гурван сарын дундуур Улаан толгой руугаа явж, нарийн ногооныхоо үрсэлгээг хийнэ дээ” гэсээр гэрийн эзэгтэй Ц.Цолмонтуяа бэлдсэн үрнүүдээ бидэнд дэлгэн харуулсан юм.

Ц.Цолмонтуяа Дорноговь аймгийн Сайншанд сумынх бөгөөд 1978 онд эцэг эх нь илгээлтийн эзнээр Эрдэнэтэд ирж суурьшсан байна. Ийнхүү түүний амьдрал Эрдэнэт хоттой салшгүй холбогджээ. Тэрээр “Энэ олон хүүхдийг өдий зэрэгт өсгөж, хүмүүжүүлж байгаа нь Эрдэнэт үйлдвэрийн минь гавьяа байх даа. Эрдэнэт үйлдвэртэй миний амьдрал салшгүй холбоотой. Ээж минь Орхон аймгийн улсын аварга ногоочин хүн байсан. Би ээжтэйгээ ногоочноор 10 гаруй жил ажилласан. Ногоо тарих дуртай, бүр хобби болчихсон. Тиймээс ээлжийн ажлаасаа буугаад л Улаан толгой руу явдаг. Салад ногоо, огурцы, помидор, брокли, тарвас зэргийг тарьдаг” гэлээ.

Гэр бүлийн хүнтэйгээ танилцсан түүхээсээ хуваалцаач хэмээхэд гэрийн эзэгтэй Ц.Цолмонтуяа “Улаан толгойн хүлэмжийн сангийн аж ахуй” гэж байхад ханьтайгаа танилцаж, гэр бүл болсон хүмүүс дээ” гэж даруухнаар өгүүлэв.

Харин гэрийн эзэн Г.Мөнхбат “Манай гэр бүлийн хүн ногоочин байсан. Би тэр үед хорчин, ачигч хийдэг байлаа. 24 насандаа аав болсон. Ханьтайгаа 30 жил ханилж байна даа" хэмээснээр бидний ярилцлага эхэлсэн юм.

Сэтгүүлч: Та хоёр минь 30 жил ханилсан гэлээ. Энэ урт хугацаанд эвлэх, муудах үе олон л байсан байх. Тэр бүхэнд юунаас урам зориг авч, саад бэрхшээлийг даван туулдаг байв?

Эхнэр: Манай гэр бүлд хэрүүл, зодооны асуудал огт байгаагүй. Миний ханийн ам ангайтал нэлээд удна.  Миний аясаар л байдаг юм. Бид хоёр хоорондоо огт хэрэлдэж үзээгүй гэж хэлэхэд бараг болно. Одоо харин ач, зээ нараасаа болж хаа нэг ам мурийх гээд байдаг болсон байна лээ.

Сэтгүүлч: Дээр үеийн хүмүүс ихэвчлэн зургаагаас дээш 10, 11 хүүхэдтэй байсан гэж ярьдаг. Харин сүүлийн үед 5 хүүхэдтэй айл бараг өнөр айлын тоонд орж байна. 11 хүүхэд төрүүлж, өсгөж, хүмүүжүүлнэ гэдэг үнэхээр агуу зүйл, таниар бахархаад баршгүй нь. Эмэгтэй хүнээс гарч болох бүхий л тэсвэр тэвчээр, хатуужил бүгдийг л гаргасан байх.

Эхнэр: Тэгэлгүй яах вэ. Хүүхдүүдээ эрүүл саруул өсгөхөөс гадна бүх зүйлд нь зовниж, араас нь байнга л санаа тавина. Гэхдээ манай хүүхдүүд бүгд толгой сайтай. Бүгдийг нь дээд сургуульд оруулж, боловсрол эзэмшүүлнэ гээд хичээж байна. Ямартай ч дөрвийг нь дээд сургууль төгсгөчихлөө. Одоо тав дахь нь ШУТИС-ийн нэгдүгээр курсын оюутан. Хүүхдүүд минь өөрсдийнхөө бор зүрхээрээ амьдралын төлөө хичээж л явна. Ажилгүй хүүхэд гэж байхгүй ээ. Бидэнд эрх мэдэлтэй, дарга танил тал байх биш. Бүгд дор бүрнээ амьдралаа болгоод л байна. Хүүхдийнхээ тоог олон нийтэд хэлээд, зарлаад байдаггүй. Мэддэг нь мэддэг л байх. Анх үйлдвэрт ажилд орохдоо 8 хүүхэдтэй гэж бүртгүүлсэн юм. Бараг тэр тоогоор нь хүмүүс мэддэг байх. Олон хүүхэдтэй, бидний амьдрал хэцүү байна, доройтлоо гэж хүний өөрийн аль ч талаасаа гуйж үзээгүй ээ. Манайх “Улаан толгой”-д нэлээд том хашаа байшинтай, дотроо худагтай. Хавар тэндээ нарийн ногоо, жимс жимсгэнээ тариалдаг. Түүнээс ганц үйлдвэрийн цалингаар энэ олон хүүхдийг хувцаслаж, хооллож, дээд сургуулийн төлбөр төлнө гэж байхгүй.

Сэтгүүлч: Анх ээж аав болох үеийн мэдрэмж болон хамгийн бага хүүхдээ төрүүлэх үеийн мэдрэмж өөр байсан байх даа?

Эхнэр: Тийм зүйлийг нэг их бодож байгаагүй юм байна. Хүүхэд олчихлоо, авахуулья гэж ч бодож байгаагүй. Нэлээд өндөр үүрэг, хариуцлага  гүйцэтгэж л өсгөж, хүмүүжүүлж байна. Бүгдийг нь сургуульд оруулж, мэдлэг боловсролтой болгохын төлөө хичээж явна. Гэхдээ хүүхдүүд минь бид хоёрыг зовоогоогүй ээ. Нэг нэгнээ хараад болчихдог л байсан.

Нөхөр: Үүрэг хариуцлага л нэмэгдсэн дээ.

Сэтгүүлч: Танай гэр бүлийн нэг өдөр хэрхэн өнгөрдөг вэ?

Эхнэр: Өглөө хичээлдээ явах нь үдээс хойш ирж гэрээ цэвэрлэнэ. Үдээс хойш орох нь өглөө гэрээ цэвэрлэнэ. Яг хийх ажлын хуваарь, жагсаалт гаргадаггүй. Өөрсдөө хийж чадахаа хэлүүлэлгүй хийчихдэг юм. Манайх ер нь зун “Улаан толгой”-н байшиндаа л байдаг.

Нөхөр: Өглөө галаа түлж, гэр дулаацахаар хүүхдүүдээ босгож хичээлд нь явуулахаас л өдөр эхэлнэ дээ. Эхнэр гэртээ амрахдаа өглөө галаа түлдэг. Миний ажиллаж байсан молебдины үйлдвэр зогссон болохоор одоогоор гэртээ байна. Цаг агаар дулаарахаар ногоо руугаа гарна.

Бидний яриа ийнхүү үргэлжлэх зуур дунд гурван хүүхэд нь гал тогоондоо хоол цай хийж, бага дөрөв нь аавтайгаа альбомоо үзэн зураг хайсаар... Учир нь гэр бүлээрээ авахуулсан зураг хэрэгтэй байсан боловч олдсонгүй. Тиймээс гэртээ байсан долоон хүүхэдтэйгээ зургаа даруулсан юм.

Ярилцлага маань хүүхдүүдийн хүмүүжил, боловсролын асуудлаар үргэлжлэв. 

Ажиглахад танай хүүхдүүд хүмүүжил сайтай мэт санагдлаа. Хөвгүүд, охидыг өөр өөр аргаар хүмүүжүүлж байна уу. Олон хүүхэд өсгөж, хүмүүжүүлж буй эцэг эхийн хувьд туршлагаасаа манай уншигчдад хуваалцаач гэсэн асуултад гэрийн эзэгтэй Ц.Цолмонтуяа “Тийм ч нарийн арга гээд байх юм байхгүй ээ. Аашилж зэмлэхдээ зэмлэнэ. Гэхдээ бас аавын гень байдаг байх. Аав нь барагтай бол дуугарахгүй шүү дээ. Хөвгүүд ер нь гайгүй, зөөлөн шүү. Охид л их ааштай, зоргоороо. Манай хүүхдүүд багаасаа ногоон дээр ажилласан болохоор эршүүд талдаа. Юмны цаана л гарна.

Хөрш айл тэгдэг юм “Манайх хоёулхнаа мөртлөө 20 хүүхдийн дайтай чимээтэй байх юм. Гэтэл танайх олуулаа мөртлөө нэг ч хүүхэд нь ган хийхгүй юм” гэдэг. Хүүхэд л юм хойно дүрсгүйтнэ ээ. Намайг нэг дуугарахад л нам болно. Гэхдээ хүүхдүүдээ цохиж, зодно гэсэн ойлголт байхгүй. Манай гэрт нүдэн дээр маргалдаж болохгүй гэсэн “ҮНДСЭН ХУУЛЬ”-тай. Хааяа манайхан ах дүүгээрээ нийлж гэртээ хөзөр тоглодог юм. Миний ах буюу нагац ахыгаа энд суугаад тоглож байхад манай том хүү, багш залуу хэн нь ч байсан хэзээ ч ойртохгүй. Ах "Миний дүү тогло” гэвэл сууна. Манай хөвгүүд архи, тамхи огт хэрэглэхгүй. Тийм л хүмүүжилтэй хүмүүс. Аав нь ч Цагаан сараар  манай гэр бүлд “Архи, тамхи хэзээ ч байж болохгүй шүү” гэж хэлсэн. Гэхдээ нэг үеэ бодоход одооны хүүхдүүд ухамсартай болжээ. Мөнгө олох гэж л гүйхээс архи, тамхинд цаг зав, мөнгөө зарцуулахаа больсон бололтой. Би хүүхдүүддээ “Завтай хүн л архи ууна” гэж хэлдэг. Ээж аав нь бүх зүйлийг нь бэлдээд өгчихсөн айлын хүүхдүүд л хийх зүйлгүй дээ ууж иддэг байх” гэлээ.

Харин гэрийн эзэн Г.Мөнхбат “Нэг хэсэг 2005 оноос өмнөх хүүхдүүд архи, тамхи их хэрэглэдэг байсан мэт санагддаг. Харин сүүлийн үеийнхэн тиймэрхүү зүйлд цаг заваа зарцуулахаа больсон бололтой” хэмээсэн юм.

Ийнхүү ярилцангаа цагаан сарын буузаар ч дайлуулав. Хоол цай гэснээс олон хүүхэдтэй болохоор тогоо дүүрэн хоол хийнэ биз гэхэд эхнэр Ц.Цолмонтуяа “Гоё хоолонд дургүй их хоолонд дуртай” гэдэг шиг тогоо дүүрэн хоол хийнэ. Гэхдээ манай бага хүүхдүүд хоолонд тийм сайн биш, идээд өгөөч гэж албадангаар л идэх юм. Том хөвгүүд бол их иддэг байсан. /инээв/ Чихэр жимсийг яс хорьдог. Энэ жилийн цагаан сарын бууз маань нэлээд том хэмжээтэй болсон. Манай хүүхдүүд жижиг зүйлд дургүй, дандаа том зүйлд дуртай” гэж бүгдийг инээлгэв.

Хүүхдүүдээс нь яриа авмаар байсан ч гал тогоонд хоол цай хийж суух дунд хүүхдүүд нь зочны өрөөнд орж ирэхгүй байсан тул гэрийн УИХ-ын дарга болох ээжээр нь дуудуулан хэдэн үг солиод амжлаа. /УИХ-ын дарга гэж би өргөмжлөв./

Олуулаа сургуульд явах гоё уу гэхэд 6-р ангийн сурагч охин М.Анужин “Гоё оо” гээд инээвхийллээ. Харин ээж нь “Манай хүүхдүүдийн нэг нь ч цэцэрлэг, сургууль завсардаагүй. Бүгд хорооллын сургуульд сурдаг, багш нар нь ч андахгүй байх.  Эдний хүүхдүүд толгой сайтай гэдэг юм. Дээд сургуулийн төлбөрийг насаараа төлөөд л дуусах бололтой. Давах ёстой даваа юм хойно давна даа. Үндсэн ажилтан, дээрээс нь банк хажууд байхад болно ш дээ. /инээв/ Бага дүү нар нь дээд сургуульд ороход ах нар нь хөлөө олчих байлгүй дээ” гэсээр охидтойгоо хөгжилтэй яриа эхлүүлсэн юм.

Тав дахь хүүхэд М.Мөнхтуяа: Би гурван ах, нэг эгчтэй, ШУТИС-ийн менежментийн ангийн оюутан. Ахтайгаа хамт байгаа болохоор оюутны амьдрал нөлөөлөхгүй л байна. Олуулаа байхад шуугилдаад төвөгтэй мэт боловч холдоод явахаар энэ хэдийгээ их санадаг. Чимээгүй орчинд байх эвгүй ш дээ.

Ээж Ц.Цолмонтуяа: Тоглож өссөнтэйгөө амь нэгтэй, нэгийгээ их өмөөрнө. Хотод байгаа хоёр ахыг нь М.Батсайхан, М.Гантөмөр гэдэг юм. Дэрсхэн өссөн болохоор нь том паанчиг, жижиг паанчиг гээд нэрлэчихсэн. Хоёр биендээ их амь. Хоёр бага бас нэгэндээ амь шүү. Физикийн багш нь “Мөнхтуяагийн дүү юу, танайхан ч гэр бүлээрээ толгойтой доо” гэж хэлсэн гэсэн. Тэд маань хоорондоо их төстэй болохоор хэлсэн хэлээгүй багш нар мэдчихдэг юм. Айхавтар цойлж гарахгүй ч бас муудаад байхгүй. Хавар элсэлтийн шалгалт өгөхөд сайн сайн оноо аваад л гараад ирдэг юм. Элдэв сургалтанд суулгаж хөгжүүлээгүй, өөрсдийнхөө толгойгоор л явж байгаа.

Оюутан охиноос нь гэрээ санаж байна уу гэхэд “Хэдий төрсөн ахындаа байдаг ч “Сэгсгэр ч гэсэн эх минь, сиймхий ч гэсэн гэр минь” гэдэг шиг гэртээ ирэх сайхан” гэж хариулав. Харин дүү нараасаа болж ээждээ хэр загнуулдаг вэ хэмээхэд минь “Ээждээ загнуулах үе байлгүй яах вэ. Ээж утасны цаанаас бүх зүйлийг мэддэг ш дээ” хэмээн инээсэн юм.

Утасны цаанаас бүгдийг мэдэгч ээж харин “Би хот, Эрдэнэтийн бүх зүйлийг зохицуулна. Орой бүр бүх хүүхэд рүүгээ залгадаг” гэлээ.

Эцэг эхийнхээ санааг зовоохгүй явахыг хичээдэг тухайгаа оюутан охин М.Мөнхтуяа “Эцэг эхчүүд хүүхдийнхээ араас байнга л санаа зовдог. Арга ч үгүй байх. Гэхдээ миний хувьд идэх хоолтой, унтах газартай, ээж аавынхаа санааг зовоохгүй байхыг л боддог доо. Хамгийн бага дүүгээ бараг би харсан. Ер нь олон дүүтэй хэцүү юм, ядаргаатай юм гэж бодож байгаагүй ээ. Болчихдог л юм” гэхэд ээж охиндоо хандан “Эр хүн шиг ханхайж суугаад ярих юм. Эмэгтэйлэг бай л даа” гээд биднийг ч бас инээлгээд амжив.

Хөгжилтэй, дурсамжтай бидний яриа үргэлжилсээр гэрийн хөвгүүд рүү чиглэлээ.

11-р ангийн сурагч хүү М.Ганболдоос “Дүү нарыгаа хэр удирдаж байна даа, үгэнд чинь орж байна уу? гэсэн сэтгүүлчийн дэггүй асуултад тэрээр “Базуулах үедээ базуулаад л, базах үедээ базаад л байж байна даа.” /инээв/ гэж хээв нэг хариулсан юм.

Хоёр бага нь эрэгтэй бөгөөд хоорондоо хоёрхон насны зөрүүтэй ч эвтэй, даруухан юм. Биднийг бараг цаг гаран ярилцаж суухад дэггүйтэж, үймүүлэх нь битгий хэл ээж аав, ах эгчийнхээ урдуур орж ярина гэж үгүй. Хүүхдүүд нь элдэв уралдаан тэмцээнд оролцдог эсэх талаар асуухад 2-р ангийн хүү нь “Ээж ээ, би айлын хүүхдүүдтэй барилдаад медаль, мөнгө авсан ш дээ” гэхэд ээж нь “Нээрээ тийм, миний хүү айлын сэвлэгний найранд барилдаад мөнгөн медаль, 10 мянган төгрөгтэй авсан ш дээ” хэмээн хүүгээ өхөөрдөв.

Г.Мөнхбат гуайн 11 хүүхэд математикийн хичээлдээ дуртай. Хоёр ах нь ч математикийн багш. Тооны чиглэлийн хүүхдүүдтэй учраас өрхийн төсвөө ч нарийн хөтөлдөг үү гэсэн асуултад эхнэр “Тийм ч нарийн төлөвлөгөө гаргаад байдаггүй. Цалингаа буухаар гурилаа шуудайгаар нь авчихна. Ойр зуурын хэрэгцээний зүйлсээ ч авна. Хаан банканд өртэй болохоор өвлийн улиралд тиймэрхүү байдлаар л болгоно. Харин зуны улиралд тарьсан ногоогоороо банкны зээл, хувцас хунараа зохицуулна даа” гэлээ.

Сэтгүүлч: Олуулаа өссөн хүмүүс ах эгчийнхээ хувцсыг өмсөж л хүн болсон тухай дурсамжаа ярьдаг. Танай хүүхдүүд ч ах эгчийнхээ хувцсыг дамжуулж өмсдөг үү?

Эхнэр: Тэгэлгүй яах вэ. Хүн бүхэнд байнга шинэ хувцас авч өгөөд байна гэж юу байх билээ.

Сэтгүүлч: Та хоёр минь хоёулхнаа байх үе байдаг уу. Нэгэндээ зав гаргаж, болзох ч юм уу?

Эхнэр: Хоёулхнаа байсан үе бараг ховор доо. Хавар ногооныхоо үрсэлгээг хийхдээ л хоёулаа байдаг юм уу даа. Болзох цаг зав байхгүй ээ, тэгж явах нас ч өнгөрсөн. /инээв/

Сэтгүүлч: Цагаан сараар айлд зочлохоор өнөр өтгөн явах нь ээ.

Эхнэр: Тийм, би нэг эмэгтэй дүүтэй. Дүү минь “Бурхан танд олныг заяагаад надад нэгийг заяасан” гэдэг юм.

 Хүн байгаа бүхэндээ талархаж амьдарвал байхгүй бүхнээр нь шагнадаг гэдэг шиг. Бүх хүн өөрийн зурсан зураг, амьдралын замналаар амьдардаг мэт.

“Би ч гэртээ бараг юм хийхгүй байгаа. Эгч нь оюутан болсон болохоор наймдугаар ангийн охин ерөнхий менежер хийнэ. 11 дүгээр ангийн ах нь гадуурх ажил буюу ус, түлээний ажлаа хийж, 6 дугаар ангийн охин хог шүүрдэж, аяга угаана. Энэ жилээс 3-р ангийн охин аяга угаах ээлжинд орсон байна лээ. Би ч хэдэн хүүхдээ ажиглаад л, Улаан толгойд ногоогоо тарихдаа л өөрөө ажилладаг. Манай хүүхдүүд зэрлэг зулгаана. Би хүүхдүүдээ бага байхад 10-ын жижиг уут өгөөд “Үүнийг дүүргээд ирэх хүүхэд байна уу” гээд явуулдаг байсан. Хүүхдүүд их хорон гартай, дор нь дүүргээд ирдэг байсан” гээд яриад байвал дурсамж дүүрэн эгэл ээжийн залуусдаа хандаж хэлсэн уриалгаар энэхүү сурвалжилгаа өндөрлөе.

Тэрээр залуу гэр бүлүүддээ хандан “Одооны хүүхдүүд нэгнээсээ үг даах талдаа муу юм уу гэж ажиглагддаг. Нэгнээсээ үг дааж байж л хамт амьдарна шүү дээ. Ажлын залуусыг ч тэр,  ер нь ажиглаад байхад үг дааж сураагүй л байна. Ядаж 10 үг дааж сур. Жаахан юмнаас болж хүүхдээ дагуулаад гүйгээд байж болохгүй” гэдгийг зөвлөсөн юм шүү.

Сэтгүүлч Л.Булганчимэг

 



Энэ МЭДЭЭ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай САЙТ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.

Сэтгэгдэл бичих


Сэтгэгдэл 0
Copyright @ 2019 womenofmongolia.mn All rights reserved.