Д.Нямхүү: 58 настай эмэгтэй эдгэрч, дараагийн шатны ажиглалт…
2020 оны 09 сарын 25
Энэ өвөл цаг агаар ямар байх вэ?
2020 оны 09 сарын 25
Манай улсын нэг хүнд ногдох архины хэрэглээ Ази тивд дөрөвдү…
2020 оны 09 сарын 24
ЭМЯ: 270 хүний шинжилгээний хариу сөрөг гарчээ
2020 оны 09 сарын 24
Мэдээлэл зүйн олон улсын олимпиадаас А.Нямдаваа Монгол Улсын…
2020 оны 09 сарын 24
Есдүгээр сарын 25-наас ихэнх нутгаар нойтон цас орж, сэрүүсн…
2020 оны 09 сарын 24
Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоо Монголбанктай хамтран санхүүг…
2020 оны 09 сарын 23
Ч.Ганжавхлан:Талийгаач охины ээж архаг хүчирхийллийн хохирог…
2020 оны 09 сарын 23
Газар хөдлөлт Монгол иргэдэд хохирол учруулаагүй
2020 оны 09 сарын 22
ЭМЯ: Коронавирусийн халдварын тохиолдол нэгээр нэмэгдлээ
2020 оны 09 сарын 22
48 улсаас 10654 иргэн эх орондоо ирэх хүсэлт гаргажээ
2020 оны 09 сарын 22
Есдүгээр сарын 22-25-ны өдрүүдэд цахилгааны хязгаарлалт хийг…
2020 оны 09 сарын 22
Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоо Монголбанктай хамтран санхүүг…
2020 оны 09 сарын 21
Иргэн Б.Болороогийн нөхрийг хохироосон гэх үндэслэлээр нэг ж…
2020 оны 09 сарын 18
О.Солонго: Ханиад бүрэн эдгээгүй, бусад товлолт вакцин хийлг…
2020 оны 09 сарын 18
Хоёр настай хүүхдийг цахимаар бүртгэж эхэллээ
2020 оны 09 сарын 18
"Эмчлэгдээд буцсан франц иргэн нутагтаа очоод шинжилгээ өгөх…
2020 оны 09 сарын 16
Засгийн газрын хуралдаанаас цахим гав хэрэглэх шийдвэр гарга…
2020 оны 09 сарын 16
БНХАУ-ын Гадаад хэргийн сайд өнөөдөр төрийн өндөрлөгүүдэд ба…
2020 оны 09 сарын 16
Монголд байх хугацаа нь дууссан иргэдийн визийг аравдугаар с…
2020 оны 09 сарын 16
Маргаашаас эхлэн Монгол-Японы хамтарсан эмнэлэг зэрэг 13 бай…
2020 оны 09 сарын 16
Д.Нямхүү: Давтагдсан тоогоор нийт 59,208 хүнд коронавирус ил…
2020 оны 09 сарын 15
"ДЭМБ-аас манай улсад коронавирусийн вакцин нийлүүлэх асууда…
2020 оны 09 сарын 15
Хоёр настнуудын цэцэрлэгийн бүртгэл өнөөдөр эхэлнэ
2020 оны 09 сарын 15
Засгийн газар: Хоёр настай хүүхдийг цэцэрлэгт хамруулж, гэри…
2020 оны 09 сарын 14
Өнгөрсөн шөнө 38 хүн угаартаж, эмнэлэгт хүргэгджээ
2020 оны 09 сарын 14
УОК-оос сургууль, цэцэрлэгүүдийг энэ сарын 21-нээс хэвийн го…
2020 оны 09 сарын 14
Тайланд, Индонез гэх мэт улсаас интернетээр цахим худалдан а…
2020 оны 09 сарын 14
ЭМЯ: Эмчлүүлж буй дөрвөн хүний биеийн байдал хүндэвтэр байна
2020 оны 09 сарын 14
Н.Төгсцогт “Монгол Үндэстэн Монгол хэл бичиг үүрд” гэсэн бич…
2020 оны 09 сарын 14
Хэсэгчилсэн өндөржүүлсэн бэлэн байдлын зэргийг сунгах эсэхий…
2020 оны 09 сарын 14
Зууны 100 эмэгтэй: Гэрэл олж харсан, гэрэлтсэн цагаан сувд Д…
2020 оны 09 сарын 11
Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоо Цагдаагийн байгууллагатай хам…
2020 оны 09 сарын 10
Коронавирус: Дэлхий дахинд 24 цагийн хугацаанд 203 мянган хү…
2020 оны 09 сарын 09
Хүүхдийн 1,072 хувьцааны ногдол ашгийг ebarimt системд бүртг…
2020 оны 09 сарын 09
Т.ЭНХЗАЯА: Энэ сарын сүүлээр томуугийн вакцин хийгдэж эхэлнэ
2020 оны 09 сарын 09
СУДАЛГАА: 25-39 насны хүн амын дунд ажиллах хүчний оролцооны…
2020 оны 09 сарын 08
Улаангом хотод Эмэгтэйчүүдийн хөгжлийн төв нээлтээ хийлэ…
2020 оны 09 сарын 07
ЭМЯ: 604 сорьцод шинжилгээ хийхэд коронавирус илрээгүй байна…
2020 оны 09 сарын 07
Өнөөдөр баруун аймгуудын нутгийн зарим, зүүн аймгуудын нутги…
2020 оны 09 сарын 07
1,072 хувьцаа эзэмшигч хүүхдүүд ногдол ашгаа хэрхэн авах вэ?
2020 оны 09 сарын 07
Увс аймагт "Соёлыг түгээе" аян зохион байгуулагдана
2020 оны 08 сарын 27
СЭТГҮҮЛЧ БОЛ ХҮНИЙ ЭРХИЙГ ХАМГААЛАГЧ ЮМ
2020 оны 08 сарын 26
Баян-Өлгий аймагт "Соёлыг түгээе" аян зохион байгуулагдана
2020 оны 08 сарын 26
“ОРОЛЦООНЫ ХЯНАЛТ ШИНЖИЛГЭЭ, ҮНЭЛГЭЭ БОЛОН ОЛОН НИЙТИЙН МЭДЭ…
2020 оны 08 сарын 26
Ц.Ганзориг: Нийслэлийн сургуулиуд 9-р сарын 21-нээс хэвийн г…
2020 оны 08 сарын 26
Нийгмийн халамжийн үйлчилгээг цахимаар хүргэнэ
2020 оны 08 сарын 26
Сурвалжлага: Хүүхэлдэй “амилуулагч” Л.Уранцэцэг
2020 оны 08 сарын 25
Сонгинохайрхан дүүргийн 1071 эх “Эхийн алдар” одон хүртэв
2020 оны 08 сарын 24
Сурагчийн дүрэмт хувцас 90-150 мянган төгрөгийн үнэтэй байна
2020 оны 08 сарын 19
ЗӨӨЛӨН ХҮЧ /Хөрөг нийтлэл/
2020 оны 06 сарын 30
Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоо Монголбанктай хамтран санхүүг…
2020 оны 09 сарын 21
 “БҮСГҮЙ ЦЭЦЭГ” үзэсгэлэнгийн нээлт боллоо
2020 оны 08 сарын 14
Ч.Ганжавхлан:Талийгаач охины ээж архаг хүчирхийллийн хохирог…
2020 оны 09 сарын 23
1,072 хувьцаа эзэмшигч хүүхдүүд ногдол ашгаа хэрхэн авах вэ?
2020 оны 09 сарын 07
13 эмэгтэй гишүүнээс хүүхэд, эмэгтэйчүүдийг хүчирхийлэхийн э…
2020 оны 06 сарын 29
Зууны 100 эмэгтэй: Гэрэл олж харсан, гэрэлтсэн цагаан сувд Д…
2020 оны 09 сарын 11
“Нандин гоёо” урлаач
2020 оны 07 сарын 01
Сэрэмжлүүлэг!
2020 оны 08 сарын 18
Өмнөговь аймагт "БИ-ГЭРТЭЭ" төсөл хэрэгжүүлж байна
2020 оны 08 сарын 18
Цайгаар анагаагч
2020 оны 07 сарын 01
Эртэч Урантогос
2020 оны 07 сарын 02
Б.Энхжаргал: Эхлээд чанар, дараа нь ашиг
2020 оны 07 сарын 01
Сурагчийн дүрэмт хувцас 90-150 мянган төгрөгийн үнэтэй байна
2020 оны 08 сарын 19
Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоо Цагдаагийн байгууллагатай хам…
2020 оны 09 сарын 10
Ц.Ганзориг: Нийслэлийн сургуулиуд 9-р сарын 21-нээс хэвийн г…
2020 оны 08 сарын 26
Сурвалжлага: Хүүхэлдэй “амилуулагч” Л.Уранцэцэг
2020 оны 08 сарын 25
Сонгинохайрхан дүүргийн 1071 эх “Эхийн алдар” одон хүртэв
2020 оны 08 сарын 24
Нийгмийн халамжийн үйлчилгээг цахимаар хүргэнэ
2020 оны 08 сарын 26
СЭТГҮҮЛЧ БОЛ ХҮНИЙ ЭРХИЙГ ХАМГААЛАГЧ ЮМ
2020 оны 08 сарын 26
Баян-Өлгий аймагт "Соёлыг түгээе" аян зохион байгуулагдана
2020 оны 08 сарын 26
Увс аймагт "Соёлыг түгээе" аян зохион байгуулагдана
2020 оны 08 сарын 27
Улаангом хотод Эмэгтэйчүүдийн хөгжлийн төв нээлтээ хийлэ…
2020 оны 09 сарын 07
"Эмчлэгдээд буцсан франц иргэн нутагтаа очоод шинжилгээ өгөх…
2020 оны 09 сарын 16
“ОРОЛЦООНЫ ХЯНАЛТ ШИНЖИЛГЭЭ, ҮНЭЛГЭЭ БОЛОН ОЛОН НИЙТИЙН МЭДЭ…
2020 оны 08 сарын 26
СУДАЛГАА: 25-39 насны хүн амын дунд ажиллах хүчний оролцооны…
2020 оны 09 сарын 08
Өнөөдөр баруун аймгуудын нутгийн зарим, зүүн аймгуудын нутги…
2020 оны 09 сарын 07
Т.ЭНХЗАЯА: Энэ сарын сүүлээр томуугийн вакцин хийгдэж эхэлнэ
2020 оны 09 сарын 09
Хүүхдийн 1,072 хувьцааны ногдол ашгийг ebarimt системд бүртг…
2020 оны 09 сарын 09
Коронавирус: Дэлхий дахинд 24 цагийн хугацаанд 203 мянган хү…
2020 оны 09 сарын 09
ЭМЯ: 604 сорьцод шинжилгээ хийхэд коронавирус илрээгүй байна…
2020 оны 09 сарын 07
Хоёр настнуудын цэцэрлэгийн бүртгэл өнөөдөр эхэлнэ
2020 оны 09 сарын 15
Иргэн Б.Болороогийн нөхрийг хохироосон гэх үндэслэлээр нэг ж…
2020 оны 09 сарын 18
УОК-оос сургууль, цэцэрлэгүүдийг энэ сарын 21-нээс хэвийн го…
2020 оны 09 сарын 14
О.Солонго: Ханиад бүрэн эдгээгүй, бусад товлолт вакцин хийлг…
2020 оны 09 сарын 18
Засгийн газар: Хоёр настай хүүхдийг цэцэрлэгт хамруулж, гэри…
2020 оны 09 сарын 14
"ДЭМБ-аас манай улсад коронавирусийн вакцин нийлүүлэх асууда…
2020 оны 09 сарын 15
Н.Төгсцогт “Монгол Үндэстэн Монгол хэл бичиг үүрд” гэсэн бич…
2020 оны 09 сарын 14
ЭМЯ: Эмчлүүлж буй дөрвөн хүний биеийн байдал хүндэвтэр байна
2020 оны 09 сарын 14
Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоо Монголбанктай хамтран санхүүг…
2020 оны 09 сарын 23
Өнгөрсөн шөнө 38 хүн угаартаж, эмнэлэгт хүргэгджээ
2020 оны 09 сарын 14
Тайланд, Индонез гэх мэт улсаас интернетээр цахим худалдан а…
2020 оны 09 сарын 14
Хэсэгчилсэн өндөржүүлсэн бэлэн байдлын зэргийг сунгах эсэхий…
2020 оны 09 сарын 14
Д.Нямхүү: Давтагдсан тоогоор нийт 59,208 хүнд коронавирус ил…
2020 оны 09 сарын 15
Маргаашаас эхлэн Монгол-Японы хамтарсан эмнэлэг зэрэг 13 бай…
2020 оны 09 сарын 16
Манай улсын нэг хүнд ногдох архины хэрэглээ Ази тивд дөрөвдү…
2020 оны 09 сарын 24
БНХАУ-ын Гадаад хэргийн сайд өнөөдөр төрийн өндөрлөгүүдэд ба…
2020 оны 09 сарын 16
Засгийн газрын хуралдаанаас цахим гав хэрэглэх шийдвэр гарга…
2020 оны 09 сарын 16
Монголд байх хугацаа нь дууссан иргэдийн визийг аравдугаар с…
2020 оны 09 сарын 16
Хоёр настай хүүхдийг цахимаар бүртгэж эхэллээ
2020 оны 09 сарын 18
Ч.Ганжавхлан:Талийгаач охины ээж архаг хүчирхийллийн хохирог…
2020 оны 09 сарын 23
Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоо Монголбанктай хамтран санхүүг…
2020 оны 09 сарын 21
Есдүгээр сарын 22-25-ны өдрүүдэд цахилгааны хязгаарлалт хийг…
2020 оны 09 сарын 22
48 улсаас 10654 иргэн эх орондоо ирэх хүсэлт гаргажээ
2020 оны 09 сарын 22
ЭМЯ: Коронавирусийн халдварын тохиолдол нэгээр нэмэгдлээ
2020 оны 09 сарын 22
Газар хөдлөлт Монгол иргэдэд хохирол учруулаагүй
2020 оны 09 сарын 22
Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоо Монголбанктай хамтран санхүүг…
2020 оны 09 сарын 23
Есдүгээр сарын 25-наас ихэнх нутгаар нойтон цас орж, сэрүүсн…
2020 оны 09 сарын 24
ЭМЯ: 270 хүний шинжилгээний хариу сөрөг гарчээ
2020 оны 09 сарын 24
Мэдээлэл зүйн олон улсын олимпиадаас А.Нямдаваа Монгол Улсын…
2020 оны 09 сарын 24
Манай улсын нэг хүнд ногдох архины хэрэглээ Ази тивд дөрөвдү…
2020 оны 09 сарын 24
Энэ өвөл цаг агаар ямар байх вэ?
2020 оны 09 сарын 25
Д.Нямхүү: 58 настай эмэгтэй эдгэрч, дараагийн шатны ажиглалт…
2020 оны 09 сарын 25

ХЭЗЭЭ Ч ГАНХАХГҮЙ ХОС БАГАНА

ХЭЗЭЭ Ч ГАНХАХГҮЙ ХОС БАГАНА

“Бид 30 жил ханилан суухдаа бараг ам муруйж үзээгүй ээ. Манай гэрт хэрүүл, зодоон гэж огт байхгүй. Хүүхдүүд минь ч хоорондоо маргалддаггүй байх. Миний дэргэд маргалдаж болохгүй гэсэн “ҮНДСЭН ХУУЛЬ” манай гэрт үйлчилдэг. 11 хүүхэд тээж, төрүүлэхдээ хань бид хоёр нэг удаа ч хүнээс гуйж, зовлонтой мэтээр амьдарч байгаагүй. Нэгийг нь ч төрүүлэхгүй гэж бодож үзээгүй. Бурхнаас ирсэн бэлэг гэж хүлээн авдаг” хэмээн ярих эгэл даруухан ээжийг Ц.Цолмонтуяа гэдэг. Тэрээр Эрдэнэт үйлдвэрийн Авто тээврийн байгууллагад жижүүр хийдэг бөгөөд хань Г.Мөнхбаттайгаа 21 насандаа гэр бүл болж өдгөө 6 хүү, 5 охины эцэг эх болжээ.

Өнөө цагт ихдээ найман хүүхэдтэй айл л байдаг байх гэсэн төсөөлөлтэй явсан би анх удаа 11 хүүхэдтэй айлд зочилсон юм. Гэхдээ тус айлын дөрвөн том нь тусдаа гарсан тул долоон хүүхэдтэйгээ биднийг угтсан Эрдэнэт хотын өнөр айлд саатсан тэмдэглэлээ сийрүүлэн уншигч олондоо хүргэе.

Юун түрүүнд хүүхдүүдийг нь нэрээр нь жагсааж бичмээр санагдав. Учир нь анх удаа өнөр өтгөн айлд зочилсон сэтгүүлч би хүү, охиных нь тоог гаргах гэж нэлээд будилсан. Гэрийн эзэгтэй маань ч өөрөө будилсан шүү...

Хүүхдүүдийг нь жагсаавал:

1. Ууган хүү М.Батмөнх 28 настай, Эрдэнэт хотод хувиараа бизнес эрхэлдэг.

2. Удаах хүү М.Батсайхан Улаанбаатар хотын 97-р сургуульд багш.

3. Дараагийн хүү М.Гантөмөр Улаанбаатар хотод хувиараа бизнес эрхэлдэг.

4. Том охин М.Солонго Эрдэнэт хотын ресторанд ажилладаг.

5. Удаах охин М.Мөнхтуяа ШУТИС-ийн нэгдүгээр курсын оюутан.

6. Дунд хүү М.Ганболд Эрдэнэт хотын Наран цогцолбор сургуулийн 11-р ангийн сурагч.

7. Удаах охин М.Болоржин Эрдэнэт хотын Наран цогцолбор сургуулийн 8-р ангийн сурагч

8. Дунд охин М.Анужин Эрдэнэт хотын Наран цогцолбор сургуулийн 6-р ангийн сурагч

9. Отгон охин М.Отгонжаргал Эрдэнэт хотын Наран цогцолбор сургуулийн 3-р ангийн сурагч

10. Удаах хүү М.Мөнх-Ирээдүй Эрдэнэт хотын Наран цогцолбор сургуулийн 2-р ангийн сурагч

11. Отгон хүү М.Түмэнбаяр 5 настай

Дөрвөн том нь тусдаа гарсан болохоор Цагаан сар юм уу зун л бөөнөөрөө цуглардаг гэнэ. Г.Мөнхбат  гуайнх Орхон аймгийн “Улаан толгой” гэх газарт дотроо худагтай нэлээд том хашаа байшинтай. Хавар ажлынхаа хажуугаар нарийн ногоогоо үрслүүлдэг бөгөөд тэндээ зусаж, намар ногоогоо хураасныхаа дараа хүүхдүүдтэйгээ төвийн байшиндаа ирдэг. “Одоо гурван сарын дундуур Улаан толгой руугаа явж, нарийн ногооныхоо үрсэлгээг хийнэ дээ” гэсээр гэрийн эзэгтэй Ц.Цолмонтуяа бэлдсэн үрнүүдээ бидэнд дэлгэн харуулсан юм.

Ц.Цолмонтуяа Дорноговь аймгийн Сайншанд сумынх бөгөөд 1978 онд эцэг эх нь илгээлтийн эзнээр Эрдэнэтэд ирж суурьшсан байна. Ийнхүү түүний амьдрал Эрдэнэт хоттой салшгүй холбогджээ. Тэрээр “Энэ олон хүүхдийг өдий зэрэгт өсгөж, хүмүүжүүлж байгаа нь Эрдэнэт үйлдвэрийн минь гавьяа байх даа. Эрдэнэт үйлдвэртэй миний амьдрал салшгүй холбоотой. Ээж минь Орхон аймгийн улсын аварга ногоочин хүн байсан. Би ээжтэйгээ ногоочноор 10 гаруй жил ажилласан. Ногоо тарих дуртай, бүр хобби болчихсон. Тиймээс ээлжийн ажлаасаа буугаад л Улаан толгой руу явдаг. Салад ногоо, огурцы, помидор, брокли, тарвас зэргийг тарьдаг” гэлээ.

Гэр бүлийн хүнтэйгээ танилцсан түүхээсээ хуваалцаач хэмээхэд гэрийн эзэгтэй Ц.Цолмонтуяа “Улаан толгойн хүлэмжийн сангийн аж ахуй” гэж байхад ханьтайгаа танилцаж, гэр бүл болсон хүмүүс дээ” гэж даруухнаар өгүүлэв.

Харин гэрийн эзэн Г.Мөнхбат “Манай гэр бүлийн хүн ногоочин байсан. Би тэр үед хорчин, ачигч хийдэг байлаа. 24 насандаа аав болсон. Ханьтайгаа 30 жил ханилж байна даа" хэмээснээр бидний ярилцлага эхэлсэн юм.

Сэтгүүлч: Та хоёр минь 30 жил ханилсан гэлээ. Энэ урт хугацаанд эвлэх, муудах үе олон л байсан байх. Тэр бүхэнд юунаас урам зориг авч, саад бэрхшээлийг даван туулдаг байв?

Эхнэр: Манай гэр бүлд хэрүүл, зодооны асуудал огт байгаагүй. Миний ханийн ам ангайтал нэлээд удна.  Миний аясаар л байдаг юм. Бид хоёр хоорондоо огт хэрэлдэж үзээгүй гэж хэлэхэд бараг болно. Одоо харин ач, зээ нараасаа болж хаа нэг ам мурийх гээд байдаг болсон байна лээ.

Сэтгүүлч: Дээр үеийн хүмүүс ихэвчлэн зургаагаас дээш 10, 11 хүүхэдтэй байсан гэж ярьдаг. Харин сүүлийн үед 5 хүүхэдтэй айл бараг өнөр айлын тоонд орж байна. 11 хүүхэд төрүүлж, өсгөж, хүмүүжүүлнэ гэдэг үнэхээр агуу зүйл, таниар бахархаад баршгүй нь. Эмэгтэй хүнээс гарч болох бүхий л тэсвэр тэвчээр, хатуужил бүгдийг л гаргасан байх.

Эхнэр: Тэгэлгүй яах вэ. Хүүхдүүдээ эрүүл саруул өсгөхөөс гадна бүх зүйлд нь зовниж, араас нь байнга л санаа тавина. Гэхдээ манай хүүхдүүд бүгд толгой сайтай. Бүгдийг нь дээд сургуульд оруулж, боловсрол эзэмшүүлнэ гээд хичээж байна. Ямартай ч дөрвийг нь дээд сургууль төгсгөчихлөө. Одоо тав дахь нь ШУТИС-ийн нэгдүгээр курсын оюутан. Хүүхдүүд минь өөрсдийнхөө бор зүрхээрээ амьдралын төлөө хичээж л явна. Ажилгүй хүүхэд гэж байхгүй ээ. Бидэнд эрх мэдэлтэй, дарга танил тал байх биш. Бүгд дор бүрнээ амьдралаа болгоод л байна. Хүүхдийнхээ тоог олон нийтэд хэлээд, зарлаад байдаггүй. Мэддэг нь мэддэг л байх. Анх үйлдвэрт ажилд орохдоо 8 хүүхэдтэй гэж бүртгүүлсэн юм. Бараг тэр тоогоор нь хүмүүс мэддэг байх. Олон хүүхэдтэй, бидний амьдрал хэцүү байна, доройтлоо гэж хүний өөрийн аль ч талаасаа гуйж үзээгүй ээ. Манайх “Улаан толгой”-д нэлээд том хашаа байшинтай, дотроо худагтай. Хавар тэндээ нарийн ногоо, жимс жимсгэнээ тариалдаг. Түүнээс ганц үйлдвэрийн цалингаар энэ олон хүүхдийг хувцаслаж, хооллож, дээд сургуулийн төлбөр төлнө гэж байхгүй.

Сэтгүүлч: Анх ээж аав болох үеийн мэдрэмж болон хамгийн бага хүүхдээ төрүүлэх үеийн мэдрэмж өөр байсан байх даа?

Эхнэр: Тийм зүйлийг нэг их бодож байгаагүй юм байна. Хүүхэд олчихлоо, авахуулья гэж ч бодож байгаагүй. Нэлээд өндөр үүрэг, хариуцлага  гүйцэтгэж л өсгөж, хүмүүжүүлж байна. Бүгдийг нь сургуульд оруулж, мэдлэг боловсролтой болгохын төлөө хичээж явна. Гэхдээ хүүхдүүд минь бид хоёрыг зовоогоогүй ээ. Нэг нэгнээ хараад болчихдог л байсан.

Нөхөр: Үүрэг хариуцлага л нэмэгдсэн дээ.

Сэтгүүлч: Танай гэр бүлийн нэг өдөр хэрхэн өнгөрдөг вэ?

Эхнэр: Өглөө хичээлдээ явах нь үдээс хойш ирж гэрээ цэвэрлэнэ. Үдээс хойш орох нь өглөө гэрээ цэвэрлэнэ. Яг хийх ажлын хуваарь, жагсаалт гаргадаггүй. Өөрсдөө хийж чадахаа хэлүүлэлгүй хийчихдэг юм. Манайх ер нь зун “Улаан толгой”-н байшиндаа л байдаг.

Нөхөр: Өглөө галаа түлж, гэр дулаацахаар хүүхдүүдээ босгож хичээлд нь явуулахаас л өдөр эхэлнэ дээ. Эхнэр гэртээ амрахдаа өглөө галаа түлдэг. Миний ажиллаж байсан молебдины үйлдвэр зогссон болохоор одоогоор гэртээ байна. Цаг агаар дулаарахаар ногоо руугаа гарна.

Бидний яриа ийнхүү үргэлжлэх зуур дунд гурван хүүхэд нь гал тогоондоо хоол цай хийж, бага дөрөв нь аавтайгаа альбомоо үзэн зураг хайсаар... Учир нь гэр бүлээрээ авахуулсан зураг хэрэгтэй байсан боловч олдсонгүй. Тиймээс гэртээ байсан долоон хүүхэдтэйгээ зургаа даруулсан юм.

Ярилцлага маань хүүхдүүдийн хүмүүжил, боловсролын асуудлаар үргэлжлэв. 

Ажиглахад танай хүүхдүүд хүмүүжил сайтай мэт санагдлаа. Хөвгүүд, охидыг өөр өөр аргаар хүмүүжүүлж байна уу. Олон хүүхэд өсгөж, хүмүүжүүлж буй эцэг эхийн хувьд туршлагаасаа манай уншигчдад хуваалцаач гэсэн асуултад гэрийн эзэгтэй Ц.Цолмонтуяа “Тийм ч нарийн арга гээд байх юм байхгүй ээ. Аашилж зэмлэхдээ зэмлэнэ. Гэхдээ бас аавын гень байдаг байх. Аав нь барагтай бол дуугарахгүй шүү дээ. Хөвгүүд ер нь гайгүй, зөөлөн шүү. Охид л их ааштай, зоргоороо. Манай хүүхдүүд багаасаа ногоон дээр ажилласан болохоор эршүүд талдаа. Юмны цаана л гарна.

Хөрш айл тэгдэг юм “Манайх хоёулхнаа мөртлөө 20 хүүхдийн дайтай чимээтэй байх юм. Гэтэл танайх олуулаа мөртлөө нэг ч хүүхэд нь ган хийхгүй юм” гэдэг. Хүүхэд л юм хойно дүрсгүйтнэ ээ. Намайг нэг дуугарахад л нам болно. Гэхдээ хүүхдүүдээ цохиж, зодно гэсэн ойлголт байхгүй. Манай гэрт нүдэн дээр маргалдаж болохгүй гэсэн “ҮНДСЭН ХУУЛЬ”-тай. Хааяа манайхан ах дүүгээрээ нийлж гэртээ хөзөр тоглодог юм. Миний ах буюу нагац ахыгаа энд суугаад тоглож байхад манай том хүү, багш залуу хэн нь ч байсан хэзээ ч ойртохгүй. Ах "Миний дүү тогло” гэвэл сууна. Манай хөвгүүд архи, тамхи огт хэрэглэхгүй. Тийм л хүмүүжилтэй хүмүүс. Аав нь ч Цагаан сараар  манай гэр бүлд “Архи, тамхи хэзээ ч байж болохгүй шүү” гэж хэлсэн. Гэхдээ нэг үеэ бодоход одооны хүүхдүүд ухамсартай болжээ. Мөнгө олох гэж л гүйхээс архи, тамхинд цаг зав, мөнгөө зарцуулахаа больсон бололтой. Би хүүхдүүддээ “Завтай хүн л архи ууна” гэж хэлдэг. Ээж аав нь бүх зүйлийг нь бэлдээд өгчихсөн айлын хүүхдүүд л хийх зүйлгүй дээ ууж иддэг байх” гэлээ.

Харин гэрийн эзэн Г.Мөнхбат “Нэг хэсэг 2005 оноос өмнөх хүүхдүүд архи, тамхи их хэрэглэдэг байсан мэт санагддаг. Харин сүүлийн үеийнхэн тиймэрхүү зүйлд цаг заваа зарцуулахаа больсон бололтой” хэмээсэн юм.

Ийнхүү ярилцангаа цагаан сарын буузаар ч дайлуулав. Хоол цай гэснээс олон хүүхэдтэй болохоор тогоо дүүрэн хоол хийнэ биз гэхэд эхнэр Ц.Цолмонтуяа “Гоё хоолонд дургүй их хоолонд дуртай” гэдэг шиг тогоо дүүрэн хоол хийнэ. Гэхдээ манай бага хүүхдүүд хоолонд тийм сайн биш, идээд өгөөч гэж албадангаар л идэх юм. Том хөвгүүд бол их иддэг байсан. /инээв/ Чихэр жимсийг яс хорьдог. Энэ жилийн цагаан сарын бууз маань нэлээд том хэмжээтэй болсон. Манай хүүхдүүд жижиг зүйлд дургүй, дандаа том зүйлд дуртай” гэж бүгдийг инээлгэв.

Хүүхдүүдээс нь яриа авмаар байсан ч гал тогоонд хоол цай хийж суух дунд хүүхдүүд нь зочны өрөөнд орж ирэхгүй байсан тул гэрийн УИХ-ын дарга болох ээжээр нь дуудуулан хэдэн үг солиод амжлаа. /УИХ-ын дарга гэж би өргөмжлөв./

Олуулаа сургуульд явах гоё уу гэхэд 6-р ангийн сурагч охин М.Анужин “Гоё оо” гээд инээвхийллээ. Харин ээж нь “Манай хүүхдүүдийн нэг нь ч цэцэрлэг, сургууль завсардаагүй. Бүгд хорооллын сургуульд сурдаг, багш нар нь ч андахгүй байх.  Эдний хүүхдүүд толгой сайтай гэдэг юм. Дээд сургуулийн төлбөрийг насаараа төлөөд л дуусах бололтой. Давах ёстой даваа юм хойно давна даа. Үндсэн ажилтан, дээрээс нь банк хажууд байхад болно ш дээ. /инээв/ Бага дүү нар нь дээд сургуульд ороход ах нар нь хөлөө олчих байлгүй дээ” гэсээр охидтойгоо хөгжилтэй яриа эхлүүлсэн юм.

Тав дахь хүүхэд М.Мөнхтуяа: Би гурван ах, нэг эгчтэй, ШУТИС-ийн менежментийн ангийн оюутан. Ахтайгаа хамт байгаа болохоор оюутны амьдрал нөлөөлөхгүй л байна. Олуулаа байхад шуугилдаад төвөгтэй мэт боловч холдоод явахаар энэ хэдийгээ их санадаг. Чимээгүй орчинд байх эвгүй ш дээ.

Ээж Ц.Цолмонтуяа: Тоглож өссөнтэйгөө амь нэгтэй, нэгийгээ их өмөөрнө. Хотод байгаа хоёр ахыг нь М.Батсайхан, М.Гантөмөр гэдэг юм. Дэрсхэн өссөн болохоор нь том паанчиг, жижиг паанчиг гээд нэрлэчихсэн. Хоёр биендээ их амь. Хоёр бага бас нэгэндээ амь шүү. Физикийн багш нь “Мөнхтуяагийн дүү юу, танайхан ч гэр бүлээрээ толгойтой доо” гэж хэлсэн гэсэн. Тэд маань хоорондоо их төстэй болохоор хэлсэн хэлээгүй багш нар мэдчихдэг юм. Айхавтар цойлж гарахгүй ч бас муудаад байхгүй. Хавар элсэлтийн шалгалт өгөхөд сайн сайн оноо аваад л гараад ирдэг юм. Элдэв сургалтанд суулгаж хөгжүүлээгүй, өөрсдийнхөө толгойгоор л явж байгаа.

Оюутан охиноос нь гэрээ санаж байна уу гэхэд “Хэдий төрсөн ахындаа байдаг ч “Сэгсгэр ч гэсэн эх минь, сиймхий ч гэсэн гэр минь” гэдэг шиг гэртээ ирэх сайхан” гэж хариулав. Харин дүү нараасаа болж ээждээ хэр загнуулдаг вэ хэмээхэд минь “Ээждээ загнуулах үе байлгүй яах вэ. Ээж утасны цаанаас бүх зүйлийг мэддэг ш дээ” хэмээн инээсэн юм.

Утасны цаанаас бүгдийг мэдэгч ээж харин “Би хот, Эрдэнэтийн бүх зүйлийг зохицуулна. Орой бүр бүх хүүхэд рүүгээ залгадаг” гэлээ.

Эцэг эхийнхээ санааг зовоохгүй явахыг хичээдэг тухайгаа оюутан охин М.Мөнхтуяа “Эцэг эхчүүд хүүхдийнхээ араас байнга л санаа зовдог. Арга ч үгүй байх. Гэхдээ миний хувьд идэх хоолтой, унтах газартай, ээж аавынхаа санааг зовоохгүй байхыг л боддог доо. Хамгийн бага дүүгээ бараг би харсан. Ер нь олон дүүтэй хэцүү юм, ядаргаатай юм гэж бодож байгаагүй ээ. Болчихдог л юм” гэхэд ээж охиндоо хандан “Эр хүн шиг ханхайж суугаад ярих юм. Эмэгтэйлэг бай л даа” гээд биднийг ч бас инээлгээд амжив.

Хөгжилтэй, дурсамжтай бидний яриа үргэлжилсээр гэрийн хөвгүүд рүү чиглэлээ.

11-р ангийн сурагч хүү М.Ганболдоос “Дүү нарыгаа хэр удирдаж байна даа, үгэнд чинь орж байна уу? гэсэн сэтгүүлчийн дэггүй асуултад тэрээр “Базуулах үедээ базуулаад л, базах үедээ базаад л байж байна даа.” /инээв/ гэж хээв нэг хариулсан юм.

Хоёр бага нь эрэгтэй бөгөөд хоорондоо хоёрхон насны зөрүүтэй ч эвтэй, даруухан юм. Биднийг бараг цаг гаран ярилцаж суухад дэггүйтэж, үймүүлэх нь битгий хэл ээж аав, ах эгчийнхээ урдуур орж ярина гэж үгүй. Хүүхдүүд нь элдэв уралдаан тэмцээнд оролцдог эсэх талаар асуухад 2-р ангийн хүү нь “Ээж ээ, би айлын хүүхдүүдтэй барилдаад медаль, мөнгө авсан ш дээ” гэхэд ээж нь “Нээрээ тийм, миний хүү айлын сэвлэгний найранд барилдаад мөнгөн медаль, 10 мянган төгрөгтэй авсан ш дээ” хэмээн хүүгээ өхөөрдөв.

Г.Мөнхбат гуайн 11 хүүхэд математикийн хичээлдээ дуртай. Хоёр ах нь ч математикийн багш. Тооны чиглэлийн хүүхдүүдтэй учраас өрхийн төсвөө ч нарийн хөтөлдөг үү гэсэн асуултад эхнэр “Тийм ч нарийн төлөвлөгөө гаргаад байдаггүй. Цалингаа буухаар гурилаа шуудайгаар нь авчихна. Ойр зуурын хэрэгцээний зүйлсээ ч авна. Хаан банканд өртэй болохоор өвлийн улиралд тиймэрхүү байдлаар л болгоно. Харин зуны улиралд тарьсан ногоогоороо банкны зээл, хувцас хунараа зохицуулна даа” гэлээ.

Сэтгүүлч: Олуулаа өссөн хүмүүс ах эгчийнхээ хувцсыг өмсөж л хүн болсон тухай дурсамжаа ярьдаг. Танай хүүхдүүд ч ах эгчийнхээ хувцсыг дамжуулж өмсдөг үү?

Эхнэр: Тэгэлгүй яах вэ. Хүн бүхэнд байнга шинэ хувцас авч өгөөд байна гэж юу байх билээ.

Сэтгүүлч: Та хоёр минь хоёулхнаа байх үе байдаг уу. Нэгэндээ зав гаргаж, болзох ч юм уу?

Эхнэр: Хоёулхнаа байсан үе бараг ховор доо. Хавар ногооныхоо үрсэлгээг хийхдээ л хоёулаа байдаг юм уу даа. Болзох цаг зав байхгүй ээ, тэгж явах нас ч өнгөрсөн. /инээв/

Сэтгүүлч: Цагаан сараар айлд зочлохоор өнөр өтгөн явах нь ээ.

Эхнэр: Тийм, би нэг эмэгтэй дүүтэй. Дүү минь “Бурхан танд олныг заяагаад надад нэгийг заяасан” гэдэг юм.

 Хүн байгаа бүхэндээ талархаж амьдарвал байхгүй бүхнээр нь шагнадаг гэдэг шиг. Бүх хүн өөрийн зурсан зураг, амьдралын замналаар амьдардаг мэт.

“Би ч гэртээ бараг юм хийхгүй байгаа. Эгч нь оюутан болсон болохоор наймдугаар ангийн охин ерөнхий менежер хийнэ. 11 дүгээр ангийн ах нь гадуурх ажил буюу ус, түлээний ажлаа хийж, 6 дугаар ангийн охин хог шүүрдэж, аяга угаана. Энэ жилээс 3-р ангийн охин аяга угаах ээлжинд орсон байна лээ. Би ч хэдэн хүүхдээ ажиглаад л, Улаан толгойд ногоогоо тарихдаа л өөрөө ажилладаг. Манай хүүхдүүд зэрлэг зулгаана. Би хүүхдүүдээ бага байхад 10-ын жижиг уут өгөөд “Үүнийг дүүргээд ирэх хүүхэд байна уу” гээд явуулдаг байсан. Хүүхдүүд их хорон гартай, дор нь дүүргээд ирдэг байсан” гээд яриад байвал дурсамж дүүрэн эгэл ээжийн залуусдаа хандаж хэлсэн уриалгаар энэхүү сурвалжилгаа өндөрлөе.

Тэрээр залуу гэр бүлүүддээ хандан “Одооны хүүхдүүд нэгнээсээ үг даах талдаа муу юм уу гэж ажиглагддаг. Нэгнээсээ үг дааж байж л хамт амьдарна шүү дээ. Ажлын залуусыг ч тэр,  ер нь ажиглаад байхад үг дааж сураагүй л байна. Ядаж 10 үг дааж сур. Жаахан юмнаас болж хүүхдээ дагуулаад гүйгээд байж болохгүй” гэдгийг зөвлөсөн юм шүү.

Сэтгүүлч Л.Булганчимэг

 



Энэ МЭДЭЭ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай САЙТ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.

Сэтгэгдэл бичих


Сэтгэгдэл 0
Copyright @ 2019 womenofmongolia.mn All rights reserved.