МОНГОЛ ТӨРИЙН ҮНДСЭН ХУУЛЬ БАТЛАЛЦАЖ ЯВСАН ЭГЭЛ ИРГЭНИЙ ГЭРТ
2020 оны 03 сарын 31
МЭХ Солонгос руу тусгай үүргийн онгоцоор 10.000 амны хаалт и…
2020 оны 03 сарын 30
МЭХ-НООС САНААЧЛАН ЭРҮҮГИЙН ХУУЛЬД ХЭСЭГЧИЛСЭН НЭМЭЛТ ӨӨРЧЛӨ…
2020 оны 03 сарын 30
МЭХ УЛСЫН ОНЦГОЙ КОМИССЫН ХАРИУГ ХҮЛЭЭЖ БАЙНА
2020 оны 03 сарын 27
АНУ-д түр зорчсон монголчууд Монгол Улсын Засгийн газарт хүс…
2020 оны 03 сарын 27
Соёл урлаг гэдэг хэл шаардахгүйгээр дипломат харилцааг бий б…
2020 оны 03 сарын 24
МЭХ-ноос улс төрийн намуудын Мөрийн хөтөлбөрт бодлогын санал…
2020 оны 03 сарын 19
МЭНДЧИЛГЭЭ
2020 оны 03 сарын 18
"ХИЛЧИН" ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН ХОЛБОО
2020 оны 03 сарын 18
Эрхэмсэг оршихуй
2020 оны 03 сарын 17
Бангкок хотноо болох Дэлхийн эмэгтэйчүүдийн дээд чуулган хой…
2020 оны 03 сарын 16
Энэтхэг улсын манлайлагч эмэгтэйчүүд
2020 оны 03 сарын 16
БНСУ-д амьдарч байгаа монголчуудад МЭХ 10.000 амны хаалт илг…
2020 оны 03 сарын 15
ЗАРИМ ХҮН ИХРҮҮДИЙГ МААНЬ "ТЭВЭРЧ ҮЗЬЕ” ГЭДЭГ
2020 оны 03 сарын 09
ОЛОН УЛСЫН ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН ЭРХИЙН ӨДӨРТ
2020 оны 03 сарын 07
10.000 маск үйл ажиллагаанд нэгдсэн ХАРИУЦЛАГАТАЙ эмэгтэйчүү…
2020 оны 03 сарын 06
МОНГОЛ УЛСЫН ЗАСГИЙН ГАЗАР ЭРҮҮЛ ИРГЭДТЭЙ, МЭДЛЭГТ СУУРИЛСАН…
2020 оны 03 сарын 06
МЭХ Улсын хэмжээнд 45329 маск оёж, ЭМЯ-нд 10.000 маск хүлээл…
2020 оны 03 сарын 05
10.000 метрийн өндөрт...
2020 оны 02 сарын 19
Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоо 10.000 маск оёж, үнэ төлбөргү…
2020 оны 02 сарын 19
ХЭРЭВ ТА ЖИНХЭНЭ УДИРДАГЧ БОЛ УДИРДЛАГЫН ШИРЭЭНД СУУХ ЁСТОЙ
2020 оны 02 сарын 19
Хайрыг түгээгч LHAMOUR
2020 оны 02 сарын 18
ХИЛЧИД  БОЛ ИХ  ДИПЛОМАТЫН БОДЛОГОД ХӨТӨЛСӨН  БАГА ДИПЛОМАТУ…
2020 оны 02 сарын 17
А.Шинэбаярын гэр бүл "Хайрын Баасан гараг"-т нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 17
Хавдар судлалын хамт олон "Хайрын Баасан гараг"-т нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 17
Т.Дамдиндоржийн гэр бүл "Хайрын Баасан гараг"-т нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 17
Бэкигийн гэр бүл "Хайрын Баасан гараг"-т нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 17
"Хайрын Баасан гараг"-т А.Чингүүний гэр бүл нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 17
Жүжигчин Э.Ууганбаярын гэр бүл "Хайрын Баасан гараг"-т нэгдл…
2020 оны 02 сарын 07
"Хайрын Баасан гараг"-т залуу гэр бүлүүд нэгдсээр байна
2020 оны 02 сарын 07
"Хайрын Баасан гараг"-т төмс Зоригоогийн гэр бүл нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 04
"Хайрын Баасан гараг"-т жүжигчин О.Тэмүүжин, Г.Нарансолонго …
2020 оны 02 сарын 04
Сүхбаатар, Дорнод аймгийн 1000 гаруй залууст амжилттай Соёлы…
2020 оны 01 сарын 27
Сургууль, цэцэрлэгийг гуравдугаар сарын 2 хүртэл амраах шийд…
2020 оны 01 сарын 24
Дэлхийн эмэгтэйчүүдийн 30 дахь удаагийн чуулганы бүртгэл эхэ…
2020 оны 01 сарын 24
Грек улс түүхэндээ анх удаа эмэгтэй ерөнхийлөгчтэй боллоо
2020 оны 01 сарын 23
“БҮҮВЭЙН ДУУ”-НЫ ЗОХИОГЧ Н.ХАЛЗАА БУУРАЙД МЭХ-НЫ ХҮНДЭТ ТЭМД…
2020 оны 01 сарын 22
Коронавирусын халдвартай холбоотой ТЕГ-аас мэдээлж байна
2020 оны 01 сарын 22
МЭХ Сүхбаатар, Дорнод аймагт "Соёлыг түгээнэ"
2020 оны 01 сарын 22
МЭХ-ны “Соёлыг түгээе” үндэсний аян Нийслэл хотод эхэллээ
2020 оны 01 сарын 21
МЭХ-ны аймаг, нийслэлийн салбар зөвлөлийн тэргүүнүүдийг чада…
2020 оны 01 сарын 20
МЭХ ЭЭЛЖИТ БУС ЧУУЛГАН ЗАРЛАЖ ШИНЭЧИЛСЭН ДҮРМЭЭ БАТАЛЛАА
2020 оны 01 сарын 18
Манлайлагч эмэгтэйчүүд Бангкокт чуулна
2020 оны 01 сарын 17
БҮЖИН-гийн “Чимээгүй хашгираан” үр дүнгээ өгч эхэллээ
2020 оны 01 сарын 16
ДЭЛХИЙН ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН ЧУУЛГАН 30 ЖИЛИЙН ОЙН ХҮРЭЭНД
2020 оны 01 сарын 16
“МОНГОЛЫН ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН ХОЛБОО”-НЫ УЛААНБААТАР ХОТЫН САЛБАР…
2020 оны 01 сарын 15
УЛААНБААТАР ХОТЫН НАЛАЙХ ДҮҮРГИЙН САЛБАР ЗӨВЛӨЛ
2020 оны 01 сарын 14
МУГЖ Самбуугийн Боорой: УРЛАГИЙН АЛТАН ТАЙЗНАА МӨНХӨД ЭГШИГЛ…
2020 оны 01 сарын 13
Үндсэн хууль баталсны 28 жилийн ой тохиож байна
2020 оны 01 сарын 13
Алдарт эхийн одонгийн материалыг өнөөдрөөс авч эхэллээ
2020 оны 01 сарын 13
МЭХ-ны “Соёлыг түгээе” үндэсний аян Нийслэл хотод эхэллээ
2020 оны 01 сарын 21
МЭХ-НЫ ТӨЛӨӨЛӨЛ СОЛОНГОСЫН ПУСАН ХОТЫН ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН БАЙГУУ…
2020 оны 01 сарын 02
МЭХ ЭЭЛЖИТ БУС ЧУУЛГАН ЗАРЛАЖ ШИНЭЧИЛСЭН ДҮРМЭЭ БАТАЛЛАА
2020 оны 01 сарын 18
ДЭЛХИЙН ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН ЧУУЛГАН 30 ЖИЛИЙН ОЙН ХҮРЭЭНД
2020 оны 01 сарын 16
МЭХ “СОЁЛЫН ДОВТОЛГОО-2” ТӨСӨЛ, “СОЁЛЫГ ТҮГЭЭЕ” ҮНДЭСНИЙ АЯН…
2020 оны 01 сарын 07
АРХИНЫ ХЭРЭГЛЭЭГ БУУРУУЛАХ, ЭРҮҮЛЖИХ, ЭМГЭГ ЗАН ҮЙЛИЙГ ХАЛАХ…
2020 оны 01 сарын 03
Хөвсгөл аймагт "СОЁЛЫН ДОВТОЛГОО-2" аян амжилттай зохион бай…
2020 оны 01 сарын 10
“БҮҮВЭЙН ДУУ”-НЫ ЗОХИОГЧ Н.ХАЛЗАА БУУРАЙД МЭХ-НЫ ХҮНДЭТ ТЭМД…
2020 оны 01 сарын 22
ХАЛГАЖ НЯЦАХЫГ МЭДЭХГҮЙ ХАМТДАА ТУУЛЖ БУЙ ТЭДНИЙ АМЬДРАЛ
2020 оны 01 сарын 13
  ХӨГЖЛИЙГ БҮТЭЭХ, БҮТЭЭХИЙН ТӨЛӨӨ АЖИЛЛАХ ХҮМҮҮС НЬ ЗАЛУУЧУ…
2020 оны 01 сарын 09
Том тэрэгний жолооч бүсгүйчүүд баяраа тэмдэглэлээ
2019 оны 12 сарын 28
Дэлхийн эмэгтэйчүүдийн 30 дахь удаагийн чуулганы бүртгэл эхэ…
2020 оны 01 сарын 24
УЛААНБААТАР ХОТЫН НАЛАЙХ ДҮҮРГИЙН САЛБАР ЗӨВЛӨЛ
2020 оны 01 сарын 14
Урлангийн Уранбилэг
2020 оны 01 сарын 02
БҮЖИН-гийн “Чимээгүй хашгираан” үр дүнгээ өгч эхэллээ
2020 оны 01 сарын 16
МУГЖ Самбуугийн Боорой: УРЛАГИЙН АЛТАН ТАЙЗНАА МӨНХӨД ЭГШИГЛ…
2020 оны 01 сарын 13
МЭХ 2020 онд Архитай тэмцэн ажиллана
2019 оны 12 сарын 28
Хөвсгөл аймагт МЭХ "Соёлыг түгээж" байна
2020 оны 01 сарын 09
МЭХ-ны аймаг, нийслэлийн салбар зөвлөлийн тэргүүнүүдийг чада…
2020 оны 01 сарын 20
Манлайлагч эмэгтэйчүүд Бангкокт чуулна
2020 оны 01 сарын 17
“МОНГОЛЫН ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН ХОЛБОО”-НЫ УЛААНБААТАР ХОТЫН САЛБАР…
2020 оны 01 сарын 15
Сургууль, цэцэрлэгийг гуравдугаар сарын 2 хүртэл амраах шийд…
2020 оны 01 сарын 24
ХИЛЧИД  БОЛ ИХ  ДИПЛОМАТЫН БОДЛОГОД ХӨТӨЛСӨН  БАГА ДИПЛОМАТУ…
2020 оны 02 сарын 17
10.000 метрийн өндөрт...
2020 оны 02 сарын 19
ХЭРЭВ ТА ЖИНХЭНЭ УДИРДАГЧ БОЛ УДИРДЛАГЫН ШИРЭЭНД СУУХ ЁСТОЙ
2020 оны 02 сарын 19
ТЭД ХАЙРЛАГДАХ ЭРХТЭЙ
2020 оны 01 сарын 06
МЭХ Сүхбаатар, Дорнод аймагт "Соёлыг түгээнэ"
2020 оны 01 сарын 22
Грек улс түүхэндээ анх удаа эмэгтэй ерөнхийлөгчтэй боллоо
2020 оны 01 сарын 23
Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоо 10.000 маск оёж, үнэ төлбөргү…
2020 оны 02 сарын 19
МЭХ-ны Ерөнхийлөгч Б.Оюунгэрэл 407 дугаар хорих ангийн шинэ …
2019 оны 12 сарын 30
Сүхбаатар, Дорнод аймгийн 1000 гаруй залууст амжилттай Соёлы…
2020 оны 01 сарын 27
МЭХ-ны "Соёлыг түгээгч" СТА, жүжигчин Б.Одончимэг батламжаа …
2020 оны 01 сарын 02
Амралтын өдөр ажиллах өрх, дүүргийн эмнэлгийн цагийн хуваарь
2019 оны 12 сарын 28
МЭХ-ны "Соёлыг түгээе" аяныхан Эрдэнэтээс Хөвсгөлийг зорилоо
2020 оны 01 сарын 08
Хүн өөрөөрөө бахархах, омогших үе ирдэг
2020 оны 01 сарын 10
Алдарт эхийн одонгийн материалыг өнөөдрөөс авч эхэллээ
2020 оны 01 сарын 13
Коронавирусын халдвартай холбоотой ТЕГ-аас мэдээлж байна
2020 оны 01 сарын 22
МЭХ-ны "Соёлыг түгээе" аяныхан Хөвсгөлөөс Завханыг зорилоо
2020 оны 01 сарын 10
Тэтгэврийн зээлийг тэглэхээр боллоо
2020 оны 01 сарын 10
Үндсэн хууль баталсны 28 жилийн ой тохиож байна
2020 оны 01 сарын 13
"Соёлыг түгээе" аян Завхан аймагт амжилттай хэрэгжлээ
2020 оны 01 сарын 13
ДЭМБ-аас шалтгаан нь тодорхойгүй уушгины хатгалгаа өвчнөөс с…
2020 оны 01 сарын 06
МЭНДЧИЛГЭЭ
2020 оны 03 сарын 18
ХЯЗГААР НУТГИЙН "ДАРГА" МАЛЧИН
2020 оны 01 сарын 08
Өнөө маргаашдаа ихэнх нутгаар цас орж, хүйтний эрч чангарна
2020 оны 01 сарын 09
Хайрыг түгээгч LHAMOUR
2020 оны 02 сарын 18
Энэ сарын 28-наас хүйтний эрч эрс чангарна
2019 оны 12 сарын 27
"Хайрын Баасан гараг"-т төмс Зоригоогийн гэр бүл нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 04
"Хайрын Баасан гараг"-т залуу гэр бүлүүд нэгдсээр байна
2020 оны 02 сарын 07
ЗАРИМ ХҮН ИХРҮҮДИЙГ МААНЬ "ТЭВЭРЧ ҮЗЬЕ” ГЭДЭГ
2020 оны 03 сарын 09

Соёл урлаг гэдэг хэл шаардахгүйгээр дипломат харилцааг бий болгож байдаг

Соёл урлаг гэдэг хэл шаардахгүйгээр дипломат харилцааг бий болгож байдаг

МЭХ-ны “Соёлыг түгээгч”, СТА, битбокс Рэй буюу Б.НАРАНДЭЛГЭР:

Монголчууд Хөөмий хэмээх биет бус өв соёлоо Геннисийн номд бүртгүүлсэн түүхэн бахархалт өдөр 2019 оны 10 сарын 30-нд тохиолоо. Энэхүү түүхэн өдөр Ховд аймагт дөрвөн настай балчраас 84 настай буурай хүртэлх насны 1500 гаруй Монгол угсаатан нэгэн зэрэг хөөмийлж, дэлхийд Хөөмийгөө дархалж чадсан. Тэгвэл Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одонт “Монголын эмэгтэйчүүд” сэтгүүлийн энэ дугаарын “Манай зочин” буланд Монгол түмний уламжлалт Хөөмийн урлагийг Геннист бүртгүүлэхэд онцгой үүрэгтэй оролцож, усан дотор “Хөөмий бит” хэмээх шинэ төрлөө танилцуулан шүүгчид төдийгүй дэлхийд Монгол хүний авьяас, чадварыг бишрүүлж чадсан Улаанбаатар чуулгын гоцлол хөгжимчин, Рэй нэрээрээ олонд танигдсан СТА Бямбаагийн Нарандэлгэрийг урьж ярилцлаа. Тэрээр мөн МЭХ-ны “Соёлыг түгээгч” батламжийн эзэн болж, нийгмийн сайн сайхны төлөө урлагаар дамжуулж өөрийн хувь нэмрээ оруулж яваа нэгэн юм.

-Язгуур урлагийн нэг хөөмийг Геннист бүртгүүлэхэд чухал үүрэг гүйцэтгэж оролцсон танд уншигчдынхаа өмнөөс талархал илэрхийлье. Энэ талаар ярилцлагаа эхлэх үү?

-Өнгөрсөн 10 дугаар сарын 30 буюу Монголын түүхэн бахархалт нэгэн сайхан өдөр олон ястны өлгий, язгуур урлагийн эх булаг болсон Ховд аймагт нийт 1500 гаруй хөөмийч нэгэн зэрэг хөөмийлж Геннисийн номд бүртгүүллээ. Үүнээс 1308 хөөмийч нэгэн зэрэг хөөмийлсөн гэж бүртгэж авсан. Мөн усан дотор хөөмийлөнгөө зургаан төрлийн авиатай битбокс хийж, 30 эмэгтэй хөөмийчтэй нэгэн зэрэг хөөмийлж “Хөөмий бит” гэх шинэ урсгалыг Геннисийн шүүгч нарт албан ёсоор танилцуулсан.

Хөөмийг Геннист бүртгүүлэхэд гар бие оролцсон хөөмийчдийн 800 гаруй нь өсвөр үеийн залуус байсан. Дөрвөн настай балчраас 84 настай буурай хүртэлх бүхий л насны хүмүүс 21 аймаг, Тува, ӨМӨЗО-оос ирж, “Халуун элгэн нутаг”, “Буянтын гол” хэмээх сайхан бүтээлүүдийг хоёр минутын турш зогсолтгүйгээр хөөмийлсөн. Энэхүү түүхэн арга хэмжээг Дэлхийн хөөмийн холбооны Д.Хосбаяр ах санаачлан, Ховд аймгийн Засаг даргын тамгын газар дэмжин хамтарч амжилттай зохион байгуулсан бөгөөд гавьяат, нэрт, биет бус өв соёлыг түгээн дэлгэрүүлэгч МУГЖ Сэнгэдорж, Монгол Улсын Урлагийн Гавьяат Зүтгэлтэн Одсүрэн зэрэг ахмад хөөмийчид ч оролцсон.

Өгүүлэхүйн эрхтнээр дамжин олонд хүрдэг Хөөмийн урлаг хэмээх биет бус өв соёлын хамгийн том өвөө дэлхийд батлан харуулж, дархлаагаа үүсгэлээ. Хамгийн чухал нь 800 гаруй өсвөр үеийн залуу хөөмийч байна гэдэг нь тэр хэмжээний хөөмийч төрөн гарна гэсэн үг. Тэд өв соёлоо бие сэтгэлээрээ мэдэрч, хөөмийлж сурахын сацуу цааш дэлгэрүүлэх хүсэл эрмэлзлэлтэй болсон нь Монголын биет бус өв соёлын маш том дархлаа болж чадсан. Нэг талаасаа тэднийг ВАКЦИНЖУУЛСАН гэхэд хилсдэхгүй.

Тэнд цугласан хөөмийлдөг хүүх­дүүд хөөмий битийг сурах, түгээн дэлгэрүүлэх хүсэлтэй байгаа­гаа илэр­хийлж, хүсэлт тавьснаар нэг өдрийн сургалт хийсэн. Хөөмийн шинэ төрлөөр уран бүтээл хийх залуусыг бэлдэх зорилгоор “Ховд-Хөөмий бит” гэсэн хаалттай групп нээн сургалтаа явуулж байгаа бөгөөд улиралд нэг удаа танхимын сургалт явуулж байх саналыг Ховд аймгийн Засаг даргын тамгын газраас тавьсан.

Аавын минь эцэг Билэгтийн Самдан өвөө маань Ховд аймгийн Буянт сумын хүн л дээ. Геннист бүртгүүлэх арга хэмжээний дараа өвөөгийнхөө нутгаар очиж, өвгөдийн­­хөө сүнсэнд өргөл болгон сайхан аялгуу тоглон хуурдаж, энерги аваад ирсэн. Өвөөгийн минь нутаг намайг түшиж, хөөмийн урлагийг дэлхийд таниулахад маш том түлхэц болсон гэж бодож байгаа. Бидний түүхэн үйл хэргийн үеэр буюу намайг байх тэр долоо хоногт Ховд аймагт маш дулаахан, налгар намар байсан. Өдөртөө бүр 13-16 хэм дулаахан. Яг сертификат гардаж авахаар тайзан дээр зогсож байхад нар урдаас шарж, нимгэн дээлтэй атлаа наадмаар халууцаж байгаагүйгээрээ их халууцсан. Магад­гүй догдлол ч байсан байх. Гэхдээ л урин дулаан уур амьсгалаар хангай дэлхий, өвөг дээдэс минь зөв зүйл хийж байгаа гэдгийг харуулж байгаагийн дохио юм болов уу гэж бэлэгшээсэн.

Мөн тус арга хэмжээний үеэр тухайн аймагтаа маш том гавьяа байгуулж, амжилт гаргасан, хүндтэй хүндээ өгдөг Ховд аймгийн “Хүндэт тэмдэг”-ээр шагнагдсандаа баяртай байгаа.

-“Авьяаслаг Монголчууд” шоуны үеэр аквариумд хөөмийлөхөд хүндрэлтэй байсан гэж дуулсан. Ховдод хаана, хэрхэн хөөмийлөв?

-Би бас бодож байсан л даа, “Аквариум авч очвол их зардал гарна боломжгүй, гол дотор хийвэл хүйтэн байгаа” гэж. Азаар бассейн байсан. Гэхдээ бассейнаа удаан хугацаагаар ашиглаагүй байсан учраас ус маш хүйтэн байсан. Өмнө нь гурван өдөр усан дотор бэлтгэл хийсэн учраас маш их даарч, бээрсэн. Азаар Онцгой байдлын албанаас тусгайлан хүйтнийг тэсвэрлэх хувцас гаргаж өгсөн. Мөн бассейныг цэвэрлэж, зочдын орох заалыг бэлдэж өгсөнд маш их баярлаж байгаа.

Усан дотор 20 секундээс нэг минутын хооронд ямар ч амьсгал авалгүйгээр үзүүлбэрээ тоглосон. Түүнээс илүү үзүүлэх боломжтой байсан ч хүйтэн байсан болохоор болоогүй. Геннисийн хоёр шүүгч “Хаагуур яаж амьсгалж байна аа” гэж асуухад нь “Энэ бол Монгол хөөмийн гайхамшиг, битүү амьсгаа, амьсгалын маш том техник байдаг юм” гэж хариулсан. “Нууцаасаа хуваалцаач” гэхээр нь “Энэ бол нууц аа” л гэсэн. /инээв/ Шүүгчид “Хөөмийг анх удаа хажуугаас нь сонсож байна. Хөөмий бит гэх шинэ урсгалыг олон улсын уран бүтээлчид эерэгээр хүлээн авах байх” хэмээсэн. Ирсэн зочиддоо зориулж хөөмий битээс гадна электро, жазз, хип хопын төрлүүдээс усан дотор битбокс хийж багахан хэмжээний тоглолт үзүүлсэн.

-1500 хүн амьсгалаа нэг зэрэг авч, ямар ч алдаа гаргалгүй хөөмийлнө гэдэг үнэхээр их бэлтгэл, сургуулилт хийсний илрэл байх даа.

-Нэг удирдлагаар бүх зүйл явж байгаа ч өв соёлоо гэсэн зүрх сэтгэлтэй, Геннист бүртгүүлж хамгаалъя, дархлаажуулъя гэсэн сэтгэлээр бүгд нэгдэж, хайр, итгэлцэл, эв нэгдэл дээр бүтсэн учраас хүчтэй ажил болж чадсан.

-Та хэсэг хугацаанд уран бүтээлээсээ хөндийрч, нам жим байсан. Харин “Авьяаслаг Монголчууд” шоугаар тэсрэлттэй эргэн ирлээ. Хувийн амьдралдаа анхаараад завгүй байв уу?

-Би 2009 онд Япон руу магистр хамгаалахаар яваад 2014 онд Монголд ирсэн. Магистраа хамгаалангаа давхар тэндээ уран бүтээл хийж, өөрийгөө хөгжүүлж байлаа. Монголд ирсэн ч нийтийг хамарсан арга хэмжээнд нэг их ороогүй. Харин 2018 онд хөөмий битээ нийтэд танилцуулах цаг нь боллоо гэж үзэн “Авьяаслаг Монголчууд”-шоунд орсон. Тус шоунд 2010 онд бүтээгдсэн “Тайга” хэмээх бүтээлээ үзүүлсэн.

-Таны үндсэн мэргэжил юу вэ. Урлагтай холбогдсон түүхээсээ сонирхуулаач?

-Хөөмий бол миний хобби байсан. Хүн ер нь анх хобби, сонирхлоор эхэлдэг. Хобби минь уран бүтээл болж, бүр цаашлаад уран бүтээлч болж Нийслэлийн Улаанбаатар чуулгад гоцлол хөгжимчнөөр ажиллаж байна. Миний үндсэн мэргэжил Олон улсын харилцаа, дипломат буюу ер нь төрийн хүн. Өв соёл гэдэг маш том бодлого юм. Би хийж байгаа зүйлээ урлагийн ажил гэж боддоггүй. Энэ бол төрт ёсны ажил буюу гадаад харилцаа, миний үндсэн мэргэжилтэй уялдаатай. Тэр ч утгаараа өв соёлоороо Монголынхоо нэрийг гаргаж явна гэдэг дипломат ажлаас ялгаагүй. Соёл урлаг гэдэг хэл шаардахгүйгээр дипломат харилцааг бий болгож байдаг. Уран бүтээлээрээ дэлхийд нөлөөлөх, цаашлаад Монголынхоо залууст үлгэр дууриалал болж, шинэ үеийн эерэг хандлага, хайр, итгэлцэлтэй залуусыг бэлдэхийг зорьж, уриалж, түгээж, манлайлахыг хичээж байна.

Би 2008 онд “Монголын үндэсний битбоксын холбоо”-г байгуулсан. Энэ нь зөвхөн битбоксчдын холбоо биш, Монголын үндэсний гэдэг утгаараа язгуур урлагаар хичээллэдэг, уран бүтээл туурвидаг, тэр дундаа өсвөр үеийн залуусын нэгдсэн холбоо юм. Монголын өв соёлыг түгээн дэлгэрүүлэх хүсэлтэй бүх хүмүүст нээлттэй, өргөн холбоо.

Бид арван жилийн ойгоо өнгөрсөн 2018 онд хийсэн бөгөөд өсвөр үеийн 8-12 дугаар ангийн залууст өв соёлын үнэ цэн, бидний ирээдүйн дархлаа юу болох, бид бүхний бахархлын нэг том хуудас нь өв соёл шүү гэдгийг тайлбарлаж, харуулсан “Үндэсний өв соёлын үнэ цэнэ” гэсэн тайлбар төслийг нийслэлийн есөн дүүргийн 60 сургуулийн арван мянга гаруй сурагчдад амжилттай хийж хэрэгжүүлсэн. 2019 онд хөөмийг Геннист бүртгүүллээ. Харин ирэх онд үлдсэн 86 сургуулиар явах, цаашлаад 21 аймгийн залууст өв соёлоо түгээн дэлгэрүүлэх, таниулах, нийгэмд үзүүлэх эерэг хандлага, бид эв нэгдэлтэй бол ямар хүчтэй, бидний дотоод нөөц, үнэ цэнэ, мөн чанар гэж юу болох, Монгол хүн гэж яг хэн бэ талаарх төслийг хэрэгжүүлэхээр бэлдэж байгаа.

-Та Монголын эмэгтэйчүүдийн холбооны “Соёлыг түгээгч”-ээр батламжлагдсан. Үүнийг хэрхэн хүлээж авсан бэ?

-Миний хувьд МЭХ-ны “Соёлыг түгээгч” болсондоо маш их баяртай байгаа. МЭХ гэдэг 100-аад жилийн түүхтэй, маш том байгууллага юм билээ. Эмэгтэй хүн үр хүүхэд, хань ижил, найз нөхөд, хамт олон, найз залуу гээд ойр орчиндоо нөлөөлөхөөс гадна гэр бүлдээ ч давамгай байр суурьтай байдаг. Тэр утгаараа МЭХ нийгмийг өөрчлөхөд онцгой ач холбогдол, нөлөөтэй учраас өв соёлын чиглэлээр олон ажил хамтарч хийхээр төлөвлөж, ярилцаж байна.

-Урлагийнхан яалт ч үгүй нийгэмд зөв үлгэр, дууриал үзүүлэх ёстой хүмүүсийн нэг. Гэтэл сүүлийн жилүүдэд олны танил эрхмүүд элдэв гэмт хэрэгт холбогдох нь ихэсжээ. Энэ талаар таны байр суурь ямар байдаг вэ?

-Аливаа зүйл сайн, муу хоёр талтай байж орчлон өөрөө өнгөтэй байдаг. Саар зүйл угаасаа байж л байсан. Харин тэр саар зүйлийг илүү их гэрэлтүүлж, гэрэл гэгээг цацруулж, ялангуяа хэвлэлийн салбарынхан гэгээлэг зүйлсийг түгээгээсэй гэж маш их хүсдэг. Би сүүлийн үед сошиал орчныг харахаас, өөрийнхөө зүйлийг тавихаас эмээдэг болсон. Гэрэлтэй мэдээлэл явсан ч гэрэл нь маш бүдэг байна. Тэр гэрлийг харах биш харанхуй руу тэмүүлж байгаа хүмүүс байгаад сэтгэл их эмзэглэдэг. Монголд сошиал орчныг зохицуулдаг хууль батлагдаасай гэж их хүсдэг, дуу хоолойгоо ч хүргэдэг. Хэмжээ, хязгаартайгаар сошиал орчныг хуульчлахгүй бол хэмжээнээсээ давсан маш их сөрөг асуудал гарч байна. Үүнээс болж цаас шиг цав цагаахан сэтгэлтэй хүүхдүүд булингартаж, хэзээ ч арилахгүй хар өнгийн толбо үүсч байна.

Хар өнгө бол ямар ч өнгөнд цагаан болдоггүй хамгийн аюултай өнгө. Тиймээс энэ өнгийг битгий өгөөч, аль болох гэрэл гэгээтэй, цагаан өнгийг нийгэмд түгээгээч гэж уриалмаар байна. Цагаанаа байг гэхэд ядаж цайвар өнгийг түгээе. Хэрвээ та хар мэдээлэл түгээх гэж байгаа бол жаахан ч гэсэн саармагжуулаад саарал өнгө өгөөч. Саарал өнгө бол хоёр талтай. Нэг талаасаа гэгээлэг мэт боловч нөгөө талаасаа хар барааныг илтгэдэг. Өнгөнд хүртэл маш том философи явж байгаа.

Жишээ нь хар тамхи хэрэглэлээ, хэрэглээд хоёрхон жилийн ял авлаа гэдэг мэдээллийг битгий түгээгээч. Мэдээлэл өгөх гэж байгаа субъект нь зөв хэдий ч зорилго нь буруу байна. Нийгэмд хар тамхи татахаар хоёрхон жилийн ял аваад гарчихдаг юм байна гэсэн ойлголтыг өгнө гэдэг хамгийн буруу зүйл юм. Хар тамхи бол хүний мөхлийн эхлэл. Тиймээс энэ зүйлийг сайн, муу аль ч талаас нь битгий сурталчлаач.

Өрөөл нэгэнд хэлэх бус өөрөөсөө эхлэе. Ядаж гэр бүлдээ, цаашлаад хамаатан садандаа хэлж, түгээж, дэлгэрүүлж, хянахгүй бол гуравхан сая хүн амтай Монгол улс 10-20 жилийн дараа байхгүй болно. Тэр үед өв соёл гэж яриад ч нэмэргүй.

-Өв соёл тээгч, түгээгч хүний хувьд Монгол улсын соёлын дархлааг батжуулахын төлөө зорьсон зорилго, зорилтууд их байгаа байх. Хэтийн зорилгоосоо цухасхан дурдвал.

-Зорилго, зорилтоос гадна мөрөөдөл гэж бий. Хамгийн наад захын зорилт Геннис байлаа. Түүнийгээ биелүүлчихлээ. Дараагийн зорилт нь 21 аймагт хэрэгжүүлэх “Үндэсний өв соёлын үнэ цэнэ” төсөл юм. Энэ бол мөрөөдлөөс зорилго, зорилгоос зорилт болсон зүйл. Харин мөрөөдөл маань дэлхийд хөөмий битийг сурталчлан таниулах юм. “The Hu” хамтлаг дэлхийд бидний гүүр болж чадлаа. Үндэсний урлагаар дэлхийд Монгол улсаа сурталчлах, мөн Монгол руу жуулчдыг татах, үндэсний өв соёлын брэндинг үүсгэж, алтаа ухахгүйгээр мөнгө олж, дэлхийд Монголыг дахин таниулсан мундаг хамтлаг гэж боддог. Тэдний гаргасан гүүрээр ядаж алхаад, гүүрний цаана очоод өв соёлоо өөр нэг хэлбэрээр нь харуулъя гэсэн мөрөөдөл бий. Мөрөөдөл минь зорилго, зорилго нь зорилт болоод амжилттай явж байгаа учраас магадгүй хоёулаа 10 жилийн дараа уулзахад “Воов, нөгөөх чинь мөрөөдлөө биелүүлчихсэн байна” гэх болов уу гэж бодож байна. Миний хувьд тийм ч залуу биш, гэхдээ хүнд ямар нэгэн хугацаа гэж байдаг. Тэр өгөгдсөн хугацааг дуусахаас өмнө эдгээр зүйл хийгдсэн байна гэж харж байгаа.

Түүнчлэн ЮНЕСКОД хөөмий битийг бүртгүүлэх бодолтой байгаа. ЮНЕСКО гэдэг нь тэр улсын ард түмэн, дор хаяж мянган хүн тухайн зүйлээр бүтээл хийж туурвидаг бол бүртгэдэг. Тиймээс хөөмийлөнгөө бит хийдэг 1000 хүнийг бий болгоё, Соёлыг түгээе.

Мөн хүмүүсийн оюун санааг хөгжмөөр засах буюу би хэн бэ гэдэг үнэ цэнийг ойлгуулах маш том төсөл хэрэгжүүлэхээр бэлдэж байна. Хөгжмөөр хүнийг хөглөхүй гэдэг маш том философи юм. Хүн хэчнээн уурласан ч хөгжим сонсохоороо тайвширдаг. Өглөө сэрээд л хүүхдийнхээ ааваа, ээжээ гэж дуудах хоолойг сонсоход тэр өдөржингөө ямар гоё аз жаргалтай байдаг билээ. Хүн гэдэг үгээр урамшиж, хөгжмөөр уярдаг уяхан амьтан. Тиймээс энэ зүрх сэтгэлийг өдөөж, энэ нийгмийг өөрчлөх хүсэл зорилгоор дараагийн төсөл, хөтөлбөрөө хийж байна. Үүнийг МЭХ-той хамтарч хийнэ.

Эмэгтэйчүүд бол гэр бүлийг авч явдаг хамгийн чухал хүмүүс юм. Тэд үр хүүхдэдээ сурган хүмүүжүүлж, хань ижилдээ зөвлөдөг. Бид ээжийгээ хайрлаж, эхийнхээ үгийг хүлээж авдагтай адил МЭХ-гоор дамжуулж Монголын эмэгтэйчүүдийн зүрх сэтгэлийг засах юм. Ингэснээр гэр бүл салалт, гэр бүлийн харилцааны эвдрэл гэдэг зүйл байхгүй болох болов уу. Хоёр хүний нэг нь буулт хийж, нэг нь төлөв, сайхан сэтгэлтэй байхад хэзээ ч гэр бүлд маргаан үүсдэггүй. Хүний хоолойн өнгөнөөс л бүх зүйл шалтгаалдаг. Бухимдал гэдэг зүйл чанга дуу, яриа, харилцааны өнгөнөөс шалтгаалдаг. Тиймээс хэрхэн бухимдлаа даван туулах вэ зэрэг зөвлөгөө, зөвлөмж өгнө. Гэр бүлийн хүн маань агаарын болон газрын иогийн багш хийдэг. Тиймээс иог, бясалгал, хөгжим хосолсон төслийг эхнэртэйгээ хамтарч хийх бодолтой байгаа.

-Таныг гэр бүлдээ халамжтай сайн хань, сайн аав гэж дуулсан. Гэр бүлээ танилцуулаач. Халамжтай сайн хань байхын тулд эрчүүд юун дээр анхаарвал зохилтой вэ?

- Манайх ам бүл тавуулаа, гурван хүүхэдтэй. Том нь 11, дундах нь дөрөв, бага нь гуравтай. Миний хувьд гэр бүлийн хамгийн чухал зүйлийг харилцаа гэж боддог. Хүмүүст зөвлөгөө өгөх хэмжээний мундаг туршлагатай хүн биш ч гэр бүлийг хагалаад, эвдээд, түлээ болгож хаяхыг боддоггүй. Аль болох тэр зүйлийг нандигнадаг. Эрчүүд ер нь амьдралдаа маш олон зүйлд шунаж амьдардаг. Шунал гээч хүн бүрт байдаг ч шуналынхаа хэмжээг тааруулах хэрэгтэй. Ер нь юу үнэ цэнтэйг мэдэрвэл амьдрал өөрөө гоё, гэгээлэг. Хүний амьдралд итгэлцэл, хайр, хүндлэл хамгийн чухал. Яг үнэндээ би гэр бүлдээ тэр бүр цаг гаргаж чаддаггүй. Ажлын шаардлагаар ийш тийш их явдаг. Эхнэр маань сүүлд “Чи явж болно оо. Гэхдээ хүүхдүүд чинь чамаас холдож байгаа шүү” гэж зүрхэнд ортол маш хатуу үгийг надад хэлсэн. Гэхдээ би өөрөө хүсээд явж байгаа зүйл биш гэдгийг бас ойлгоосой. Яах аргагүй явж байж л том хүсэл, мөрөөдөл минь бүтэх юм.

-Амьдрал, ажлын эрч хүч, энергиэ хаанаас авдаг вэ?

-Надад хамгийн их эрч хүч өгдөг зүйл бол миний хүүхдүүд. Гэртээ ирээд л тэднээсээ маш их урам зориг авдаг. Хүний амьдрал янз бүр, гоё өдөр байхад хэцүү өдөр ч бас байна. Эрэгтэй хүн хэчнээн хатуу, зоримог байлаа ч хугарах үе бий. Тэр үед нь зөөллөж, яаж хугалахгүй байлгах вэ гэдэг нь эхнэр хүний хамгийн том үүрэг, ач тус юм.

Миний хувьд хөгжмөө тоглохдоо энэ дэлхий, ертөнцөөс тасарчихдаг. Сансар огторгуй буюу цаад ертөнцийг төсөөлж уран бүтээлээ туурвин, тэр ертөнцөөр аялаад ирэхэд махан бие дэх бухимдал, ядаргаа, бүх зүйлээ хаяж чаддаг. Мөн байгалиас маш том энерги авдаг. Хүн, байгаль, хөгжмийн холбоогоор байгальтай холбогдож энерги, тайвшрал, бодлогошролыг авдаг. Байнга байгальд гарч чаддаггүй ч гарсан хугацаандаа 30 минутаас нэг цагийн хооронд тухайн байгалийг сэтгэлдээ нүдээрээ бичлэг хийгээд авчихдаг. Дараа нь хөгжим тоглоход бичсэн зүйл маань оюун санаанд минь харагддаг. Жишээ нь, өвөөгийнхөө нутагт хөгжим тоглож байхад хэдий өвөөгөө харж байгаагүй ч яг л уулзсан мэт сайхан мэдрэмж төрсөн. Өвөө нь зулай дээр нь үнсэхэд хүүхдүүд ямар гоё мэдрэмж авдаг билээ. Яг л тийм мэдрэмжийг авсан. Магадгүй миний төсөөлөл хэт их хөгжсөн ч юм уу. Гэхдээ төсөөллөөс илүү нандин учрал байгаа болов уу гэж миний хувьд харж байгаа.

-Ярилцлагынхаа төгсгөлд МЭХ-ны “Соёлыг түгээгч”-ийн хувьд, өв соёл тээгч, дэлгэрүүлэгчийн зүгээс залууст хандан зөвлөгөө, уриалга хэлнэ үү?

-Ер нь хүнийг хамгийн сайн хүмүүжүүлдэг зүйл бол хөгжим, тэр дундаа язгуур урлаг юм. Хөгжим өөрөө эх оронч үзлийг бий болгодог, байгальтай нь илүү холбодог. Монголчууд байгальтайгаа их ойр байсан учраас хүчирхэг байсан. Харин өнөөдөр энэ зүйл ховорджээ. Ядаж наад зах нь ууланд авирч, алхаж, ургамал, ус, модтойгоо танилцаж, сүүгээ өргөж, ярилцаж, зүрх сэтгэлээсээ хандаж байх хэрэгтэй.

Хоёрдугаарт, язгуур хөгжмөө сонсохын зэрэгцээ орчин цагийн урсгалтай хослуулж болно. Зүгээр л нэг өдөр язгуур урлагаа сонирхоод, судлаад, сонсоод үзээрэй. Тодорхой хэмжээгээр чамд мессеж өгнө. Язгуур урлаг, өв соёл гэдэг бидний өмч учраас хүн бүрд нээлттэй. Тиймээс өөрийн өмчөө нээж, хүрч, сонсож, мэдэрч, барьж үз. Ингэснээр өв соёл ямар үнэ цэнэтэй вэ гэдгийг та мэдэрнэ.

Гуравдугаарт, монголчуудад хамгийн их дутагдаж байгаа зүйл нь эв найрамдал. Гэхдээ өсвөр үеийн залуус эв найрамдал, нэгдэл маш өндөр байна. Нийгэм дэх сөрөг зүйлд эерэгээр хандаж, зөв, эерэг зүйлийг түгээж, өв соёлоо хайрлах, түгээн дэлгэрүүлэх зүрх сэтгэлийг илэрхийлж, бусдад түгээгээрэй гэж хэлмээр байна.

Хувь хүн өөрөө яаж энэ нийгэмд эерэг байж чадах вэ гэдгийг ухамсарлаж, бодож явах хэрэгтэй. Наад зах нь бид өв соёлоо судлаад, үзээд, сонсчихсон байхад гадаад улсад өөрийн орны үнэ цэн, өв соёлоо түгээн дэлгэрүүлж, таниулах боломжтой. “Монголын өв соёл ийм шүү дээ” гээд нэрийн хуудсаа үзүүлж байгаа мэт бахархалтайгаар ярьж чадна. "Өсвөрийн залуус язгуур урлагаа сонирхохгүй байгаа юм биш, сонирхож байгаа. Гэхдээ мэдэхгүй, судлахгүй, судлах боломжийг нь олгохгүй байна. Бид сэдлийг нь өгөх ёстой".

Аль болох бахархалтай зүйлс гаргая, хилийн чанадад ч өв соёлыг түгээе, соёлтой байдлаа ч харуулъя. Орчин үеийн соёлтой Монголыг биднээс л харна. Хөөмийлж явахдаа гол нь биш дотоод мөн чанар, биет бус өв соёлд хайр, итгэлцэл, соёл өөрөө орно. Биет бус өвд харилцааны соёл хүртэл ордог. Соёлоосоо ч  суралцаж, нэг нэгэндээ зааж, түгээе гэж залуустаа уриалмаар байна.

-Сонирхолтой яриа өрнүүлсэнд баярлалаа.

 

Сэтгүүлч Л.Булганчимэг



Энэ МЭДЭЭ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай САЙТ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.

Copyright @ 2019 womenofmongolia.mn All rights reserved.