Нэрт дэвшигч нийт эмэгтэйчүүддээ АМЖИЛТ хүсье
3 цаг 26 минутын өмнө
Саван үйлдвэрлэгч “Бүтээлч тархи”-нууд
2020 оны 06 сарын 01
Манба дацан хийдэд зул өргөнө
2020 оны 05 сарын 31
Үрсийнхээ төлөө хариуцлагатай байж, хүүхдэд ээлтэй орчин бүр…
2020 оны 05 сарын 30
"Эхийн алдар" одонт ээжүүддээ баяр хүргэе!
2020 оны 05 сарын 28
Эндсэн хүүхдүүдийн ар гэрийнхэнд гүн эмгэнэл илэрхийлье!
2020 оны 05 сарын 28
"ХҮҮХДЭЭСЭЭ АСУУЯ"
2020 оны 05 сарын 22
“УРАМ ХАЙРЛАЯ” уриалгыг МЭХ-ноос дэвшүүллээ
2020 оны 05 сарын 21
Коронавируст цар тахлын улмаас энэ жил “Эхийн алдар” одон га…
2020 оны 05 сарын 19
Цаг агаарын гамшигт үзэгдлийн аюулаас сэрэмжлүүлж байна
2020 оны 05 сарын 14
Өнөөдөр Олон улсын хүмүүнлэгийн өдөр
2020 оны 05 сарын 08
Эмэгтэйчүүдийн байгууллагууд "Эмзэг бүлэгт зориулсан арга хэ…
2020 оны 05 сарын 05
ЗОНТАЧУУДЫН ҮЗЭЛ ХАНДЛАГА БУСДАД ТУС ХҮРГЭЭД ЭРГЭЖ ХАРИУ НЭХ…
2020 оны 05 сарын 05
ТЕГ: Цахим орчинд хувийн мэдээллээ хэрхэн хамгаалах вэ
2020 оны 05 сарын 05
БНСУ-д хууль бусаар оршин суугаа иргэдийн анхааралд
2020 оны 05 сарын 04
ТӨЛ БҮРИЙНХЭЭ ХАЛУУН ЧИХИЙГ АТГАХ НЬ МАЛЧИН ХҮНИЙ ЖАРГАЛ
2020 оны 05 сарын 04
Харви Уэйнштэйний хүчингийн хэргүүдийг илрүүлсэн ЭРЭЛХЭГ ТҮҮ…
2020 оны 04 сарын 08
“Эрхэм чанар” портезийн үйлдвэрийн захирал А.Оюунцэцэг МЭХ-н…
2020 оны 04 сарын 07
Монголд болон олон улсад гэр бүлийн хүчирхийллийн дуудлага э…
2020 оны 04 сарын 07
МЭХ-ны БНСУ дахь төлөөлөгчийн газар Монгол иргэддээ амны хаа…
2020 оны 04 сарын 06
МОНГОЛ ТӨРИЙН ҮНДСЭН ХУУЛЬ БАТЛАЛЦАЖ ЯВСАН ЭГЭЛ ИРГЭНИЙ ГЭРТ
2020 оны 03 сарын 31
МЭХ Солонгос руу тусгай үүргийн онгоцоор 10.000 амны хаалт и…
2020 оны 03 сарын 30
МЭХ-НООС САНААЧЛАН ЭРҮҮГИЙН ХУУЛЬД ХЭСЭГЧИЛСЭН НЭМЭЛТ ӨӨРЧЛӨ…
2020 оны 03 сарын 30
МЭХ УЛСЫН ОНЦГОЙ КОМИССЫН ХАРИУГ ХҮЛЭЭЖ БАЙНА
2020 оны 03 сарын 27
АНУ-д түр зорчсон монголчууд Монгол Улсын Засгийн газарт хүс…
2020 оны 03 сарын 27
Соёл урлаг гэдэг хэл шаардахгүйгээр дипломат харилцааг бий б…
2020 оны 03 сарын 24
МЭХ-ноос улс төрийн намуудын Мөрийн хөтөлбөрт бодлогын санал…
2020 оны 03 сарын 19
МЭНДЧИЛГЭЭ
2020 оны 03 сарын 18
"ХИЛЧИН" ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН ХОЛБОО
2020 оны 03 сарын 18
Эрхэмсэг оршихуй
2020 оны 03 сарын 17
Бангкок хотноо болох Дэлхийн эмэгтэйчүүдийн дээд чуулган хой…
2020 оны 03 сарын 16
Энэтхэг улсын манлайлагч эмэгтэйчүүд
2020 оны 03 сарын 16
БНСУ-д амьдарч байгаа монголчуудад МЭХ 10.000 амны хаалт илг…
2020 оны 03 сарын 15
ЗАРИМ ХҮН ИХРҮҮДИЙГ МААНЬ "ТЭВЭРЧ ҮЗЬЕ” ГЭДЭГ
2020 оны 03 сарын 09
ОЛОН УЛСЫН ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН ЭРХИЙН ӨДӨРТ
2020 оны 03 сарын 07
10.000 маск үйл ажиллагаанд нэгдсэн ХАРИУЦЛАГАТАЙ эмэгтэйчүү…
2020 оны 03 сарын 06
МОНГОЛ УЛСЫН ЗАСГИЙН ГАЗАР ЭРҮҮЛ ИРГЭДТЭЙ, МЭДЛЭГТ СУУРИЛСАН…
2020 оны 03 сарын 06
МЭХ Улсын хэмжээнд 45329 маск оёж, ЭМЯ-нд 10.000 маск хүлээл…
2020 оны 03 сарын 05
10.000 метрийн өндөрт...
2020 оны 02 сарын 19
Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоо 10.000 маск оёж, үнэ төлбөргү…
2020 оны 02 сарын 19
ХЭРЭВ ТА ЖИНХЭНЭ УДИРДАГЧ БОЛ УДИРДЛАГЫН ШИРЭЭНД СУУХ ЁСТОЙ
2020 оны 02 сарын 19
Хайрыг түгээгч LHAMOUR
2020 оны 02 сарын 18
ХИЛЧИД  БОЛ ИХ  ДИПЛОМАТЫН БОДЛОГОД ХӨТӨЛСӨН  БАГА ДИПЛОМАТУ…
2020 оны 02 сарын 17
А.Шинэбаярын гэр бүл "Хайрын Баасан гараг"-т нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 17
Хавдар судлалын хамт олон "Хайрын Баасан гараг"-т нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 17
Т.Дамдиндоржийн гэр бүл "Хайрын Баасан гараг"-т нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 17
Бэкигийн гэр бүл "Хайрын Баасан гараг"-т нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 17
"Хайрын Баасан гараг"-т А.Чингүүний гэр бүл нэгдлээ
2020 оны 02 сарын 17
Жүжигчин Э.Ууганбаярын гэр бүл "Хайрын Баасан гараг"-т нэгдл…
2020 оны 02 сарын 07
"Хайрын Баасан гараг"-т залуу гэр бүлүүд нэгдсээр байна
2020 оны 02 сарын 07
МЭНДЧИЛГЭЭ
2020 оны 03 сарын 18
ЗАРИМ ХҮН ИХРҮҮДИЙГ МААНЬ "ТЭВЭРЧ ҮЗЬЕ” ГЭДЭГ
2020 оны 03 сарын 09
“Эрхэм чанар” портезийн үйлдвэрийн захирал А.Оюунцэцэг МЭХ-н…
2020 оны 04 сарын 07
МЭХ Улсын хэмжээнд 45329 маск оёж, ЭМЯ-нд 10.000 маск хүлээл…
2020 оны 03 сарын 05
БНСУ-д амьдарч байгаа монголчуудад МЭХ 10.000 амны хаалт илг…
2020 оны 03 сарын 15
"ХИЛЧИН" ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН ХОЛБОО
2020 оны 03 сарын 18
МЭХ-ноос улс төрийн намуудын Мөрийн хөтөлбөрт бодлогын санал…
2020 оны 03 сарын 19
Соёл урлаг гэдэг хэл шаардахгүйгээр дипломат харилцааг бий б…
2020 оны 03 сарын 24
МЭХ УЛСЫН ОНЦГОЙ КОМИССЫН ХАРИУГ ХҮЛЭЭЖ БАЙНА
2020 оны 03 сарын 27
Бангкок хотноо болох Дэлхийн эмэгтэйчүүдийн дээд чуулган хой…
2020 оны 03 сарын 16
10.000 маск үйл ажиллагаанд нэгдсэн ХАРИУЦЛАГАТАЙ эмэгтэйчүү…
2020 оны 03 сарын 06
Монголд болон олон улсад гэр бүлийн хүчирхийллийн дуудлага э…
2020 оны 04 сарын 07
МЭХ Солонгос руу тусгай үүргийн онгоцоор 10.000 амны хаалт и…
2020 оны 03 сарын 30
АНУ-д түр зорчсон монголчууд Монгол Улсын Засгийн газарт хүс…
2020 оны 03 сарын 27
МОНГОЛ УЛСЫН ЗАСГИЙН ГАЗАР ЭРҮҮЛ ИРГЭДТЭЙ, МЭДЛЭГТ СУУРИЛСАН…
2020 оны 03 сарын 06
МЭХ-НООС САНААЧЛАН ЭРҮҮГИЙН ХУУЛЬД ХЭСЭГЧИЛСЭН НЭМЭЛТ ӨӨРЧЛӨ…
2020 оны 03 сарын 30
Харви Уэйнштэйний хүчингийн хэргүүдийг илрүүлсэн ЭРЭЛХЭГ ТҮҮ…
2020 оны 04 сарын 08
Эрхэмсэг оршихуй
2020 оны 03 сарын 17
МОНГОЛ ТӨРИЙН ҮНДСЭН ХУУЛЬ БАТЛАЛЦАЖ ЯВСАН ЭГЭЛ ИРГЭНИЙ ГЭРТ
2020 оны 03 сарын 31
ОЛОН УЛСЫН ЭМЭГТЭЙЧҮҮДИЙН ЭРХИЙН ӨДӨРТ
2020 оны 03 сарын 07
Энэтхэг улсын манлайлагч эмэгтэйчүүд
2020 оны 03 сарын 16
МЭХ-ны БНСУ дахь төлөөлөгчийн газар Монгол иргэддээ амны хаа…
2020 оны 04 сарын 06
Эмэгтэйчүүдийн байгууллагууд "Эмзэг бүлэгт зориулсан арга хэ…
2020 оны 05 сарын 05
БНСУ-д хууль бусаар оршин суугаа иргэдийн анхааралд
2020 оны 05 сарын 04
ЗОНТАЧУУДЫН ҮЗЭЛ ХАНДЛАГА БУСДАД ТУС ХҮРГЭЭД ЭРГЭЖ ХАРИУ НЭХ…
2020 оны 05 сарын 05
ТЕГ: Цахим орчинд хувийн мэдээллээ хэрхэн хамгаалах вэ
2020 оны 05 сарын 05
ТӨЛ БҮРИЙНХЭЭ ХАЛУУН ЧИХИЙГ АТГАХ НЬ МАЛЧИН ХҮНИЙ ЖАРГАЛ
2020 оны 05 сарын 04
Өнөөдөр Олон улсын хүмүүнлэгийн өдөр
2020 оны 05 сарын 08
Коронавируст цар тахлын улмаас энэ жил “Эхийн алдар” одон га…
2020 оны 05 сарын 19
“УРАМ ХАЙРЛАЯ” уриалгыг МЭХ-ноос дэвшүүллээ
2020 оны 05 сарын 21
"ХҮҮХДЭЭСЭЭ АСУУЯ"
2020 оны 05 сарын 22
"Эхийн алдар" одонт ээжүүддээ баяр хүргэе!
2020 оны 05 сарын 28
Эндсэн хүүхдүүдийн ар гэрийнхэнд гүн эмгэнэл илэрхийлье!
2020 оны 05 сарын 28
Цаг агаарын гамшигт үзэгдлийн аюулаас сэрэмжлүүлж байна
2020 оны 05 сарын 14
Үрсийнхээ төлөө хариуцлагатай байж, хүүхдэд ээлтэй орчин бүр…
2020 оны 05 сарын 30
Манба дацан хийдэд зул өргөнө
2020 оны 05 сарын 31
Саван үйлдвэрлэгч “Бүтээлч тархи”-нууд
2020 оны 06 сарын 01
Нэрт дэвшигч нийт эмэгтэйчүүддээ АМЖИЛТ хүсье
3 цаг 26 минутын өмнө

ТӨЛ БҮРИЙНХЭЭ ХАЛУУН ЧИХИЙГ АТГАХ НЬ МАЛЧИН ХҮНИЙ ЖАРГАЛ

ТӨЛ БҮРИЙНХЭЭ ХАЛУУН ЧИХИЙГ АТГАХ НЬ МАЛЧИН ХҮНИЙ ЖАРГАЛ

Завхан аймаг, Цагаан хайрхан сумын Онц багийн малчин СҮХБАТЫН ДҮГЭРСҮРЭН:

“Монголын эмэгтэйчүүдийн холбоо”-ны төлөөлөл өнгөрөгч хавар Завхан аймагт ажиллахдаа Цагаанхайрхан сумын “Онц” багийн малчин Сүхбатын Дүгэрсүрэнгийнд дөрөө мулталсан юм. Энэ нутаг бол хуучнаар Хошууч бээсийн хошууны Захарын ам хэмээх газар...

Бид Говь-Алтай аймгийн төвөөс Завхан аймгийг зорих зам зуурт “Малчны хотонд” саатсан нь энэ билээ.

Манай зочин "Өнгөрсөн дөрвөн жил багийн Засаг даргаар сонгогдон, орон нутагт төрийн албыг залгуулах болсон тул аж ахуйдаа туслалцуулахаар нэгэн өрхийг дэргэдээ авч малжуулсан. Ирэх зун туслах малчнаа өрх тусгаарлуулахаар зэхэж байна” гэсээр бидний яриа үргэлжилсэн юм.

-Танай сайхан нутгаар зочлох завшаан тохиосонд баяртай байна. Та гэр бүлийнхнээ танилцуулна уу?

-Миний ханийг Ууганцэцэг гэдэг. Бид 2001 онд гэр бүл болж, халуун хошуут малаа дагаад 17-н жил энэ сайхан нутагтаа амар жимэр аж төрж сууна. Манайх дөрвөн хүүхэдтэй, том охин МУИС-д хуулийн чиглэлээр сурч байгаа. Дараагийнх нь Улиастайд 8-р ангид сурдаг, дүү нь 5-р анги, ингээд эхнэр бид хоёр бага хүүхэдтэйгээ гэртээ байна даа.

-Таныг “Дарга малчин” гэж ойлголоо. Танайх удам дагасан малчин уу?

-Тийм ээ, бид удам дагасан малчид. Манай аав ээж энэ нутагтаа “Социализмын төлөө нэгдэл”-д мал маллаж байсан. Би тэр л нийгэмд өсч өндийсөн хүн. Тэр утгаараа аав ээжийнхээ буянт сүргийг өвлөж аваад 2014 онд “Сумын сайн малчин” болсон. 2008 оноос мал маллахын хажуугаар багийн Иргэдийн нийтийн хурлын дарга, сумын хурлын төлөөлөгчөөр ажиллаж байгаад 2012 оноос Багийнхаа Засаг даргаар сонгогдон ажиллаж эхэлсэн.

2017 оны 4-р сараас энэ ажлыг аваад гадуур явах ажил нэмэгдсэн учраас туслах малчин ажиллуулах шаардлага үүсч, тэр оныхоо намраас нэг айлтай гэрээ хийн, нийгмийн даатгал, эрүүл мэндийн даатгалыг нь төлж, цалин хөлс өгөөд, малжуулаад явж байна. Туслах малчид маань сэтгэл, зүтгэл сайтай учраас аль аль талдаа болж байна аа. Тэд маань одоо 100 гаруй малтай болсон.

-Мал маллахын сайхан нь юу байдаг юм бол?

-Малчин хүний хөдөлмөр бол жилийн дөрвөн улирлын л ажил. Зун, намар хэр отор нүүдэл хийх, өвөл нь хэр өнөтэй орохооос шалтгаалж хавар, зун нь бид малынхаа ашиг шимийг хүртэж, “цалингаа” авдаг. Ер нь малчин хүн хавартаа төл болгоныхоо халуун чихийг атгах л жаргал шүү дээ. Миний тухайд биеийн жаргалыг жаргал гэж боддоггүй, сэтгэлийн жаргалыг жаргал гэж боддог. Сэтгэлийн жаргал гэдэг өөрийнхөө хийж буй ажлаа санаандаа нийцүүлж, тэр бүтээмждээ сэтгэл ханахыг хэлдэг гэж бодогддог доо.

-Танайх өөрсдөө хэдий тооны малтай вэ. Малаа хэдэн төрлөөр нь өсгөж байна?

-Дөрвөн төрлөөр өсгөж байна. 1000 гаруй малтай, түүнээс өнгөрөгч хавар 400 гаруй толгой бог төллөсөн. Төлөө бүрэн авах нь малчин хүний хөдөлмөрийн үр шим юм.

-Та бүхэн өндөр өндөр уулс, үзэсгэлэнтэй сайхан нутагт аж төрдөг юм байна. Гэвч зөвхөн өвөлжөө рүүгээ нүүхэд дунд нь хэд хэд буудалладаг гэлээ. Тэгэхээр малчин хүн цаг агаарын онцгой нөхцөлд, хоногийн 24 цаг сэтгэлээ чилээж ажилладаг нь хүнд хүчир санагдах...

-Манай нутаг хангай, говь хосолсон мал маллахад жаргалын орон. Байгаль дэлхий өөрөө малын бэлчээр сэлгэх нөхцлийг зохицуулчихсан байдаг. Манайх бол зун голоо уруудаж 100 орчим км нүүдэг. Нутаг бэлчээрээ сэлгэсээр хангай газар дунджаар 10-20 км нүүдэл хийнэ. Одоо бол Отгонтэнгэр хайрханыхаа баруун суганд байна. Жилдээ ойролцоогоор 10 гаруй удаа нүүнэ шүү дээ. Таны хэлснээр мал маллана гэдэг хоногийн 24 цагийн ажил л даа. Гэвч малчин хүн бүрийн дурлаж, хүсч хийдэг ажил учраас цаг агаар ямар байсан ч түүртэх юмгүй аж төрцгөөдөг шүү бид.

-Сүүлийн үед малчид малын тооноос илүү чанарт анхааръя  гэж ярьдаг болсон. Мөн бэлчээрийн мал аж ахуйгаас, фермерийн аж ахуй эрхлэх нь илүү ашигтай гэж үзэх нь ч байна. Гэтэл монголчууд бид дэлхийд ганцхан нүүдлийн соёл иргэншлээрээ бусад улс үндэстнүүдээс ялгаатай, бас давуу талтай. Энэ тухайд таны бодол?

-Эрчимжсэн мал аж ахуй тохирох газраа л зохимжтой байх. Харин манай нутаг бол бэлчээрийн мал аж ахуйн өлгий, энэ хэв шинж нь л зохимжтой. Малын тоо, чанарын тухайд зах зээл тогтворгүй, малаас гарч байгаа түүхий эдийн үнэ ханш ч тогтворгүй байдаг учраас бид тухайн жилдээ малын түүхий эд ямар ханштай байна түүгээр л өгдөг. Түүхий эдийн үнэ ханш тогтворгүй учраас малынхаа тооны олноос л ашиг хардаг шиг санагддаг. Бэлчээр ашиглалтын тухайд Монгол улс тухай тухайн нутаг орныхоо онцлогт тохируулж шийдэхгүй бол нийтээр нь эрчимжсэн мал аж ахуй руу шилжих нь манай улсын хувьд зохимжгүй.

-ХААИС-малчныг мэргэжил гэж үзэж, малчны анги нээсэн байдаг. Харин Монголчууд танхимын сургалт гэхээсээ илүүтэй хүүхдээ хэлд, хөлд орохоос эхлээд малд ойр өсгөж, эцэг эхийнхээ арга ажиллагааг уламжилдаг. Малчин бол 1000 мэргэжлийн эзэн гэдэг хамгийн сонгодог тодорхойлолт байна.

-Мал маллах арга ухаанд амьдралын туршлага ихээхэн нөлөөтэй гэж боддог. Учир нь онол ном үзэх нэг хэрэг. Бодит байдал дээр бэлчээр усаа сонгох, өглөө нар мандахаас эхлээд орой нар жаргах хүртэл байгаль дэлхийгээ шинжин, салхины зүг чигийг анзаарч, мэдэрч, мал бүрээ нүдэлж, байр байдлыг нь ажиглаж байж малынхаа эзэн болдог л доо. Харин суурин маллагаатай фермийн аж ахуй бол илүү Европ, технологижсон, түүнийгээ дагаад өвс тэжээл, байр сав, унд ус нь хүртэл цаг нар, хэмжээ дамжаатай болоод, тэр хэм хэмжээг сургууль шинжлэх ухаанчаар заах болдог байх аа.

-Та түрүүн “Мал маллана гэдэг сэтгэлийн ажил” гэж хэллээ. Хүнээр бол мал эзнээсээ юу хүсдэг бол?

-Бэлчээрээ зөв сонгохыг л хүснэ. Хүнээр төсөөлөхөд хэн нэгнийг хир буртагтай хөнжилд унтуулаад байвал биед нь тавгүйтээ адил ямар ч мал соргог сайхан бэлчээрт тааваараа идээшлэх хүсэлтэй. Шинэ бэлчээр сонгон, нутаг сэлгэхэд мал тарга тэвээргээ сайн өгч, ашиг шимээ хүртээх өгөөж нь их болдог. Малын буян их шүү дээ. Малаас хаях юм нэг ч байхгүй. Баасыг нь хүртэл хатаагаад түлш болгочихно гээд бодохоор энэ улсыг БАЯН МОНГОЛ гэж нэрлэхээс аргагүй тийм онцлог аж ахуйтай хүмүүс шүү дээ бид.

-Танай нутагт малчид малынхаа ашиг шимийг эдийн засгийн эргэлтэнд оруулах боломж нөхцөл хэр бүрдсэн байдаг юм бол?

-Жилийн жилд янз бүр л байна. Нэхий, ноос, ноолуур авдаг тодорхой тогтсон үнэ ханшгүй, малчид ч бас түүхий эдээ бэлтгэх тал дээр нэгдсэн нарийн технологи алдагдсан, учир дутагдалтай тал бий. Харин манай нутгийн хамгийн давуу тал нь ус, түлш аль аль нь үнэгүй, бэлэн. Тэгэхээр жижиг дунд үйлдвэрлэл, ялангуяа малын түүхий эдийг боловсруулдаг үйлдвэрлэл хөгжвөл Монголд тун ч хэрэгтэй байх юм. Малчин, төр хоёрын уялдаа их хол байна. Яагаад гэвэл төрийн зохицуулалттайгаар, нэгдсэн систем үүсгэж малчдын түүхий эдийг нэмүү өртөг шингээж гадаад руу гаргавал аль аль талдаа ашигтай гэж хардаг. Ингэж байж бид малын олноос биш, цөөн малаас ч сайн ашиг олдог болбол түрүүчийн таны хэлдэг бэлчээрийн даац хэтрэх асуудлыг зохистойгоор шийдэх боломжтой. Хангай хэдий баян ч, малын тоо толгой баримжаагүй ихэсвэл бэлчээр талхлагдан, нөгөө цөлжилт, хуурайшилт, дулааралтын асуудал гарцаагүй холбоотой л болоод ирж байгаа юм.

-Нэг хэсэг Хөдөө аж ахуйн хоршоодын үйл ажиллагаа сэргэж байх шиг санагдсан. Бодит байдал дээр ямар байна вэ?

-Хоршооллын систем сэргээд, үйл ажиллагаа нь жигдрээд явсан бол сайн байлаа. Үндсэндээ нэгдсэн зохион байгуулалтад орж чадахгүй байгаагаас үйл ажиллагааг нь малчиддаа хүрч байна гэж хэлэхэд хэцүү. Түүхий эдийг нэг цэгт төвлөрүүлж, тогтвортой авдаг байх тогтолцоо нь эмх цэгцгүй байхаар малчдын хөдөлмөрийн үнэлгээ муу, түүхий эд бүхэлдээ хаягдаж байна даа. Хонины нэхий өнгөрсөн жил огт үнэд хүрээгүй.

-Малын хөлийн татварын тухайд ямар байдаг вэ?

-Миний тухайд төрийн албан хаагч учраас өөрийн өмчийн 1000 гаруй малаасаа 300 гаруй мянган төгрөгийн татвар төлдөг. Жирийн малчдаас бол энэ татварыг авдаггүй. Мал бүхий өрх, малтай өрх гэж ялгаатай заалт бий л дээ. Тухайлбал ажил албатай атлаа малтай хүмүүс тодорхой хэмжээгээр бэлчээр ашигласны төлбөр төлдөг. Төрийн алба залгуулж явахад ажиглагддаг нэг зүйл нь манай малчид эрхийнхээ тухай их ярьдаг ч эргээд бид энэ улс оронд ямар үүрэгтэй вэ гэдгээ боддоггүй юм шиг санагддаг. Тиймээс дор бүрнээ бэлчээрийн даац хэтрүүлэхгүй байх, өвс тэжээлээ сайтар базаах, зарим тохиолдолд сум орон нутгийнхаа шаардлагатай арга хэмжээнүүдэд боломжийн хэмжээгээр оролцоотой байх зэргийг хэлмээр санагддаг юм.

-Та түрүүн төрийн бодлого малчнаас хол байна гэсэн. Тэгвэл та төр, малчид хоёрыг холбон ажиллаж байгаа хүний хувьд малчдыг хариуцлагажуулахын тухайд юу хэлмээр байна.

-Төрийн бодлого хол байна гэдэг нь нэгэнт хоршоолыг чанаржуулах, үйл ажиллагааг нь жигдлэх шийдвэр гаргасан бол энэ зохион байгуулалтаа улам төгөлдөржүүлэх, цаашлаад түүхий эдийг бэлтгэн нийлүүлэх захиалга, хангалтын нэгдсэн системээ хөгжүүлэх, мөн ХАА-н гаралтай түүхий эдээр нэмүү өртөг шингэсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэхийг бодлогоор уяад ойрын болон хэтийн төлөвлөгөө гаргаад явдаг, эргээд түүнийгээ дүгнэдэг байвал төр, малчдын уялдаа холбоо сайжирмаар санагддаг. Мөн малчдыг хариуцлагажуулья гэвэл ядаж л ноолуурыг нь авахдаа хялгасгүй, шороогүй бэлд, тэр дагуу өндөр үнээр авна гэдэг шалгуур байж болно. Арьс шир ч ялгаагүй, цоолоогүй, шимэгчид идүүлээгүй нэхийг өндөр үнээр авна гэдэг ч юм уу... Тэр хариуцлага цаашаа яваад малчид хуц, буураа ариутгаж занших, малаа эрүүлжүүлэх чиглэл рүү хөтөлж үр дүн гарна гэж боддог.

Гэргий: Бум-Эрдэнийн УУГАНЦЭЦЭГ:

МАЛЧИН ХҮН “ӨНӨӨДӨР АМРАЛТЫН ӨДӨР” ГЭЭД ГЭРТЭЭ АМАРЧ ӨНЖИХГҮЙ

-Танайхыг сум орондоо нэлээд ажилтай, үйлс бүтээмж өндөртэй айл гэж нутгийнхан тань үнэлдэг юм байна. Хань нь төрийн алба залгуулаад гэрт суух нь ховор хүн бололтой. Арын албыг манай хүн л залгуулдаг гэлээ. Малчин эмэгтэйн ажил үйлсийн онцлогоос ярьж өгнө үү?

   -Баярлалаа. Манай нөхөр заримдаа сар шахам явна. Туслах малчингүй байхад ганцаараа гэрт орж эм, гадаа гарч эр болж ажилласаар бүгдийг л зохицуулдаг байсан. Хоёр нарны хооронд л ажиллана. Өглөө 05:00 цагт босно, 10 гаруй үнээ саана. Сүүгээ сааж, өрөм загсаан зөөхийгөө авна, ааруулаа хийнэ. Цагаан идээгээ борлуулаад нэг их ашиг орлого олоод сүйд болохгүй ч аж амьдрал маань сайхан л байна.

-Танайх дөрвөн хүүхэдтэй гэлээ. Мал маллахад хүүхдийн тус их биз?

-Хүүхдүүд амрах үеэр тэд маань ирээд хань бараатай. Гэхдээ л “Ажил хийхгүй байна” гэж хүүхдүүдээ зэмлэнэ. Гэтэл хичээл ороход гар мухардаад хүүхдүүдийнхээ тусыг бодитоор мэдрэнэ шүү дээ. Мал маллах амар ажил биш. Малчин хүн “Өнөөдөр амралтын өдөр” гээд гэртээ амарч өнжихгүй. Хүн ер нь хөдөлмөрлөж байж л малаа өсгөнө.

Ийнхүү бид хөдөө алсад, малч удмынхаа ёс заншлыг үргэлжлүүлэхийн зэрэгцээ мөн төрийн албыг олон түмэнд ойр­туулах онцгой үүргээ биелүүлж, морин дэл дээр давхиж яваа эгэл жирийн малчин залуусын хотноос хөдлөн Завхан аймгийн Улиастай хотыг зорьсон юм.

Харин сэтгүүл хэвлэлтэд шилжихээс өмнө зочидтойгоо дахин холбогдож өвөлжилт өнөтэй эсэхийг тодруулахад: “Манайх Шургийн өврийн гозгор хэмээх газар өвөлждөг. Энэ жил урт сайхан намар боллоо. Багийн иргэдийн нийтийн хурлын оролцогчдынхоо ирцийг нэмэгдүүлэхийн тулд “Нэг айлын өвөлжөөг засч, сэлбэх” сугалаа зарлаад, 9 сард шиф байгууллагынхаа ажилтнуудтай хамт сонгогдсон айлынхаа өвөлжөөг засч янзлаад ирсэн” хэмээн хуучиллаа.

Сэтгүүлч редактор Юрагийн Шүрэнцэцэг

 

 

 



Энэ МЭДЭЭ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.
Манай САЙТ танд таалагдаж байвал Like хийгээрэй. Танд баярлалаа.

Copyright @ 2019 womenofmongolia.mn All rights reserved.